Keukenafval en etensresten van categorie 1 (internationale transporten) - Europese wetgeving

Identificatie

Keukenafval en etensresten kunnen in bepaalde omstandigheden vallen onder het toepassingsgebied van de Europese Verordeningen betreffende dierlijke bijproducten:

  • Verordening (EG) nr. 1069/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1774/2002;
  • Verordening (EG) nr. 142/2011 van de Commissie van 25 februari 2011 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 1069/2009 en tot uitvoering van Richtlijn 97/78/EG van de Raad wat betreft bepaalde monsters en producten die vrijgesteld zijn van veterinaire controles aan de grens krachtens die richtlijn.

Deze verordeningen zijn niet van toepassing op keukenafval en etensresten, tenzij ze:

  • afkomstig zijn van internationaal (= buiten de EU) opererende vervoersmiddelen;
  • bestemd zijn als diervoeder;
  • bestemd zijn voor verwerking door sterilisatie onder druk of voor verwerking met methoden die genoemd worden in artikel 15, lid 1, eerste alinea, onder b) of voor omzetting in biogas of voor compostering.

Gelet op enerzijds de internationale bemanning aan boord en anderzijds het soort trafiek, wordt commerciële zeevaart steeds aanzien als internationaal opererend transport.

In Verordening 1069/2009 worden keukenafval en etensresten gedefinieerd als 'alle voedselresten, met inbegrip van afgewerkte bak- en braadolie afkomstig van restaurants, cateringfaciliteiten en keukens, met inbegrip van centrale keukens en keukens van huishoudens'.

Keukenafval afkomstig van internationale opererende vervoersmiddelen wordt gecatalogiseerd als categorie 1-materiaal.

Het andere keukenafval wordt gecatalogiseerd onder dierlijke bijproducten van categorie 3 en valt in de meeste gevallen ook onder toepassing van de Verordeningen (compostering, vergisting of biodiesel).
Als keukenafval puur plantaardig materiaal is of rechtstreeks naar verbranding wordt afgevoerd, valt het niet onder de Verordeningen.

Al dan niet voorbehandeld, categorie 1-materiaal moet altijd worden verwijderd.

Dierlijke bijproducten moeten conform de Europese Verordening 142/2011 (bijlage VIII, hoofdstuk II) tijdens het verzamelen op de plaats van oorsprong en tijdens het vervoer gescheiden en identificeerbaar blijven. Voor afval van een internationaal middel van transport kunnen wij dit aanbevelen maar niet afdwingen.
Naast traceerbaarheid is etikettering ook een belangrijk item: tijdens het vervoer moet op de verpakking, op het recipiënt (containers, zakken...) of het voertuig en op de vervoersdocumenten, facturen enz. steeds volgende vermelding toegevoegd worden: 'categorie 1-materiaal – uitsluitend geschikt voor verwijdering'.

Bij eender welke activiteit met dierlijke bijproducten, moet de garantie worden geboden dat, bij een lek of een calamiteit, de omgeving ervan kan gereinigd en ontsmet worden.

Naar boven

 

Op- en overslag

Overbrengers van categorie 1-materiaal moeten geregistreerd zijn als inzamelaar/handelaar/makelaar (IHM) én als vervoerder van dierlijke bijproducten. Zij moeten ook voldoen aan de eisen gesteld in de verordeningen betreffende dierlijke bijproducten.

Voor de opslag en overslag van afvalstromen waar ook keukenafval en etensresten kunnen tussen zitten, is mogelijk een erkenning als hanteringsbedrijf (voormalig intermediair bedrijf) vereist. In deze erkenning, afgeleverd door de OVAM, staan meer specificaties voor de handeling, de plaats en de stromen. De OVAM stelde checklisten op die een overzicht vormen van de gestelde voorwaarden en die tevens kunnen dienen als erkenningsaanvraag, in te dienen bij de OVAM.
Een erkenning voor de opslag van dierlijke bijproducten is enkel nodig als de opslag van de afvalstoffen ook vergunningsplichtig is. Occasionele, kortstondige op- en overslagactiviteiten, die deel uitmaken van een normale transportketen, zijn niet vergunningsplichtig.

Het op- en overslagbedrijf waar het afval wordt uitgesorteerd, moet beschikken over een erkenning voor de opslag en hantering van dierlijke bijproducten.

Dierlijke bijproducten mogen enkel afgevoerd worden naar (conform Verordeningen 1069/2009 en 142/2011) erkende bedrijven of rechtstreeks naar daarvoor vergunde verbrandingsinstallaties.
Verbrandingsinstallaties zijn in Vlaanderen via hun milieuvergunning erkend als de dierlijke bijproducten effectief in de vergunning staan vermeld als inputmateriaal.

Artikel 21 van Verordening 1069/2009 stelt het volgende: 'Exploitanten verzamelen, identificeren en vervoeren dierlijke bijproducten onverwijld onder voorwaarden ter voorkoming van risico's voor de volksgezondheid en de diergezondheid'.

Vermits het categorie 1-materiaal betreft – vaak erg kleine hoeveelheden gemengd met ander brandbare niet-recycleerbaar afval – is het niet aan te bevelen dit apart uit te sorteren en af te voeren, aangezien het te lang kan duren vooraleer een container vol is met enkel categorie 1-keukenafval.

Het keukenafval mag samen met het andere brandbare afval worden afgevoerd, begeleid door een handelsdocument waarop (enkel) het volume dierlijke bijproducten is genoteerd. De rest van het brandbare niet-recycleerbare afval in de container moet vergezeld worden van een identificatieformulier. De volledige container hoeft niet te worden aangemerkt als dierlijk bijproduct. (Mengsels: geldt alleen voor een menging met andere dierlijke bijproducten – zie Art. 8.g van Verordening 1069/2009.)

Het recipiënt (zak, bigbag, box enz.) moet geïdentificeerd zijn met het opschrift 'bevat categorie 1-materiaal, uitsluitend geschikt voor verwijdering'.

Naar boven

 

Inzameling

Voor de ophaalactiviteiten van keukenafval en etensresten van categorie 1 is een registratie vereist als inzamelaar, handelaar of makelaar (IHM) van dierlijke bijproducten. Wie deze afvalstoffen slechts vervoert, moet in opdracht werken van een geregistreerd IHM van dierlijke bijproducten en moet zelf beschikken over een registratie als vervoerder van dierlijke bijproducten. Deze registraties gebeuren via het Webloket Registraties van de OVAM, analoog aan de registraties voor andere afvalstoffen (VLAREMA).

Een IHM van categorie 1-materiaal moet ook beschikken over en werken volgens een geactualiseerd intern kwaliteitsborgingssysteem. Voor het kwaliteitsborgingssysteem voor dierlijke bijproducten zijn – naast de algemene regels in hoofdstuk 6 van het VLAREMA – specifieke regels vastgelegd in het Ministerieel besluit betreffende het kwaliteitsborgingssysteem voor inzamelaars, handelaars en makelaars van dierlijke bijproducten van categorie 1 en 2.

Bij het transport naar de erkende (tussen)opslag of naar de verbrandingsinstallatie, moet het handelsdocument gevoegd zijn dat wordt opgelegd in bijlage VIII van Verordening 142/2011, ook voor binnenlandse transporten. Hierop moet duidelijk de categorie en de aard van de dierlijke bijproducten zijn vermeld. Het is aanbevolen het handelsdocument aan te vullen met een EURAL-code:

  • Voor keukenafval en etensresten met weinig onzuiverheden
    moet men '20 01 08 : biologisch en afbreekbaar keuken- en kantine-afval' gebruiken;
  • Voor keukenafval en etensresten met veel onzuiverheden/ gemengd met ander afval moet men '20 03 01 : gemengd stedelijk afval' gebruiken.

Voor de verzending van categorie 1-materiaal naar andere lidstaten moet men eerst een toestemming bekomen van de bevoegde overheid van de lidstaat van bestemming. De verzender moet deze toestemming aanvragen met het aanvraagformulier opgelegd door Verordening 142/2011. Bij de verzending moet men gebruik maken van het TRACES-systeem.

 

Verpakkingsafval

Verpakkingsafval wordt niet beschouwd als een dierlijk bijproduct.

Dierlijke bijproducten (in dit geval keukenafval en etensresten) moeten worden verzameld in gesloten nieuwe verpakkingen of afgedekte lekvrije recipiënten of voertuigen. Dit verpakkingsmateriaal moet na gebruik worden behandeld conform de wetgeving van de Unie en dus worden afgevoerd volgens de gewone afvalstoffenregeling (Verordening 142/2011, Bijlage VIII, Hoofdstuk I, Afdeling 1).

Verpakkingsafval van de voedingsmiddelen zelf valt volledig buiten het toepassingsgebied van de Verordening dierlijke bijproducten. Het moet ook worden afgevoerd volgens de gewone afvalstoffenregeling.

Naar boven