Duurzaam voorraadbeheer van stortplaatsen in Vlaanderen

Vlaanderen heeft duidelijk gekozen voor de omschakeling naar een kringloopeconomie. Daarbij  hebben we niet enkel oog voor de productie en de producten van de toekomst, maar houden we ook rekening met de restanten van ons verleden. De vroegere afvalstorten zijn hiervan een typisch voorbeeld. Met de goedkeuring van de conceptnota over duurzaam voorraadbeheer van stortplaatsen door de Vlaamse Regering spelen we hier op in. Vlaanderen is daardoor de eerste regio ter wereld die stortplaatsen beheert met het oog op een optimale ruimtelijke inpassing en mogelijke valorisatie van de inhoud.

Vlaanderen is sinds vele jaren een voorbeeldregio wanneer het gaat over de recyclage van afvalstoffen.  Minder dan 2% van dit afval komt nog terecht op stortplaatsen. Geen enkele regio in de EU doet beter (gemiddeld wordt 48% gestort). Ook het industriële afval volgt eenzelfde tendens. Deze succesvolle resultaten hebben ervoor gezorgd dat in Vlaanderen anno 2015 nog slechts 28 vergunde stortplaatsen operationeel zijn. Daartegenover staan dan wel 2.033 voormalige stortsites (OVAM-inventaris, 2015). Hoewel de omvang meestal beperkt is tot minder dan 1 hectare per stortplaats, wordt het totale stortareaal geraamd op 87,91 km², vergelijkbaar met de oppervlakte van een Vlaamse centrumstad. Een ruimte aan onbenutte ruimte dus.  Het zijn dikwijls onderbenutte sites die gelegen zijn in een dichtbevolkte regio met zware ruimtedruk. Vlaanderen heeft dringend nood aan een algemene visie op de herontwikkelingsmogelijkheden van stortsites. Nu vormen die immers eerder een statische opslag van probleemmaterialen.

Recent onderzoek door de OVAM heeft aangetoond dat de  herwinning van de opgeslagen afvalstoffen en de onderbenutte ruimte realistisch is. Het biedt meerwaarde voor diverse beleidsvelden en beleidsniveaus.

De OVAM huldigt de visie dat de afvalstoffen van vandaag (Urban Mining) en uit het verleden (Landfill Mining) de grondstoffen moeten worden voor een groene kringloopeconomie. Dat noemen wij duurzaam materialenbeheer. Tot op vandaag kennen stortplaatsen echter geen geïntegreerd beleid (noch in de EU noch elders) dat voorziet in een systematische aanpak binnen een langlopend tijdskader. Het voorraadbeheer van stortplaatsen (Enhanced Landfill Management & Mining of ELFM²) realiseert deze integratie en draagt dus bij tot de nieuwe beleidslijnen voor kringloopeconomie, duurzame ontwikkeling van ruimte en mobiliteit.