Informatie voor producent/invoerders van batterijen en accu's

Wat zijn batterijen en accu's ?

De Vlaamse afvalstoffenwetgeving hanteert volgende definities voor batterijen en accu’s:

  • batterij of accu: bron van door rechtstreekse omzetting van chemische energie verkregen elektrische energie, bestaande uit één of meer primaire (niet-oplaadbare) batterijcellen of uit een of meer secundaire (oplaadbare) batterijcellen;
  • batterijpak: set batterijen of accu’s die onderling verbonden zijn en/of voorzien zijn van een buitenverpakking, die één complete eenheid vormt en niet is bedoeld om door de eindgebruiker te worden opgedeeld of geopend.

Volgende batterijen vallen niet onder deze definitie: batterijen en accu’s in apparatuur die bestemd is om de ruimte ingestuurd te worden, en batterijen en accu’s in apparatuur die wordt aangewend in samenhang met de bescherming van wezenlijke belangen in verband met de veiligheid van de lidstaten, wapens, munitie, en oorlogsmateriaal, met uitzondering van producten die niet voor specifieke militaire doeleinden zijn bestemd.

Verder wordt er een onderscheid gemaakt tussen draagbare, industriële en autobatterijen en -accu's:

  • draagbare batterij of accu: iedere batterij, knoopcel, batterijpak of accu waarvoor tegelijk geldt dat ze:
    • afgedicht zijn;
    • met de hand kunnen worden gedragen;
    • geen industriële batterij of accu, noch een autobatterij of -accu zijn;
  • industriële batterij of accu: batterij of accu die uitsluitend voor gebruik voor industriële of professionele doeleinden is ontworpen of in elk type elektrisch voertuig wordt gebruikt;
  • autobatterij of -accu: batterij of accu die gebruikt wordt voor het starten, voor de verlichting of het ontstekingsvermogen van een voertuig.

Om in de praktijk het onderscheid te maken tussen deze 3 types van batterijen werd een beslissingsboom opgesteld.

Het beheersorganisme dat instaat voor de inzameling, verwerking en recyclage van batterijen en accu's is Bebat. Meer info daarover vindt u onder “Welke zijn de reglementaire en milieu-verantwoorde bestemmingen voor mijn afgedankte batterijen en accu's?”. Meer informatie over autobatterijen en -accu's kan u vinden op de OVAM website onder de kringloop afgedankte voertuigen/autobatterijen.

De Europese richtlijn 2006/66 betreffende batterijen vermeldt volgende voorbeelden van draagbare en industriële batterijen:

  • Draagbare batterijen en accu's: accu's die door consumenten gebruikt worden in mobiele telefoons, draagbare computers, draadloos, elektrisch gereedschap, speelgoed, huishoudapparaten zoals elektrische tandenborstels, handstofzuigers (met inbegrip van vergelijkbare apparaten die in scholen, winkels, restaurants, op luchthavens, kantoren of ziekenhuizen worden gebruikt) en elke andere batterijen of accu die door consumenten kan worden gebruikt op een normale manier in het huishouden.
  • Industriële batterijen en accu's: batterijen die worden gebruikt in elektrische voertuigen, zoals elektrische auto's, rolstoelen, fietsen, luchthavenvoertuigen, batterijen accu's die in ziekenhuizen, luchthavens of kantoorgebouwen worden gebruikt voor nood- en back-upstroomvoorziening, batterijen en accu' die worden gebruikt in treinen of vliegtuigen, en batterijen en accu's die worden gebruikt op booreilanden of in vuurtorens. Andere voorbeelden zijn batterijen en accu's die uitsluitend zijn ontworpen voor: mobiele betaalterminals in winkels en restaurants, streepjescodelezers in winkels, professionele video-uitrusting, mijnlampen, duiklampen, back-up batterijen voor elektrische deuren, instrumentatie in meet- en instrumentatieapparatuur, batterijen die worden gebruikt in combinatie met zonnepanelen, fotovoltaïsche en andere toepassingen van hernieuwbare energie.

Afgedankte batterijen en accu's zijn gevaarlijke afvalstoffen

Loodaccu's, NiCd batterijen, kwikhoudende batterijen en ongesorteerde mengsels van batterijen zijn gevaarlijke afvalstoffen. Dit wordt bepaald in de Europese afvalstoffenlijst (opgenomen in bijlage 2.1 van VLAREMA). Deze indeling is bijgevolg van toepassing in alle Europese landen. De afvalstoffenlijst duidt de gevaarlijke afvalstoffen aan met een *. Voor afgedankte batterijen en accu's zijn volgende afvalstoffencodes opgenomen op de lijst:

Hoofdstuk 16 (06) batterijen en accu's

  • 16 06 01* loodaccu's
  • 16 06 02* NiCd-batterijen
  • 16 06 03* kwikhoudende batterijen
  • 16 06 04 alkalibatterijen (exclusief 16 06 03)
  • 16 06 05 overige batterijen en accu's

Hoofdstuk 20: stedelijk afval (huishoudelijk afval en soortgelijk bedrijfsafval, industrieel afval en afval van instellingen) inclusief gescheiden ingezamelde fracties

  • 20 01 33* onder 16 06 01, 16 06 02 of 16 06 03 vermelde batterijen en accu's alsmede ongesorteerde mengsels van batterijen en accu's die dergelijke batterijen en accu's bevatten
  • 20 01 34 niet onder 20 01 33 vallende batterijen en accu's

Wat is de aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen en accu's?

Afgedankte batterijen en accu's zijn onderworpen aan de aanvaardingsplicht. De aanvaardingsplicht houdt in dat de eindverkoper, tussenhandelaar en producent/invoerder verantwoordelijk zijn voor de inzameling en verwerking van afgedankte batterijen en accu's. Zij zijn verplicht om van de klant het afgedankte product terug te nemen en te laten recycleren.

De wettelijke bepalingen met betrekking tot de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zijn opgenomen in artikel 21 van het Materialendecreet (decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen) en in hoofdstuk 3 van het VLAREMA (Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen). De aanvaardingsplicht is gebaseerd op Europese regelgeving (Richtlijn 2006/66/EG betreffende batterijen en accu's).

De aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen en accu's geldt sinds 1 juni 1998.

Hoe kunt u als producent en/of invoerder voldoen aan de aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen of accu's?

Als producent en/of invoerder van batterijen of accu's moet u instaan voor de inzameling en verwerking van de afgedankte batterijen en accu's die u in het kader van de aanvaardingsplicht terugneemt van uw klanten.


Wie is “producent/invoerder” van batterijen (artikel 1.2.1.§4, 7° van het VLAREMA):

  • producent van batterijen en accu’s : persoon die, ongeacht de gebruikte verkooptechniek, met inbegrip van de techniek voor communicatie op afstand, batterijen of accu’s, met inbegrip van die welke in apparaten of voertuigen zijn ingebouwd, beroepsmatig voor het eerst op het grondgebied op de markt brengt, al dan niet voor eigen gebruik.

Wat wordt verstaan onder “op de markt brengen” van batterijen en accu’s (artikel 1.2.1.§4, 6° van het VLAREMA):

  • het leveren of ter beschikking stellen, al dan niet tegen betaling, aan een derde, met inbegrip van invoer in het douanegebied.

Als invoerder en/of producent zijn er 2 mogelijkheden om te voldoen aan de wetgeving:

  • Door aan te sluiten bij het collectieve systeem
    De vzw Bebat staat in voor de praktische uitvoering van de aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen en accu's. Indien u als producent/invoerder aansluit bij Bebat neemt Bebat de wettelijke verplichtingen die u als producent/invoerder heeft inzake inzameling, verwerking en rapportage op zich. Dit collectieve systeem wordt gefinancierd aan de hand van milieubijdrages en administratieve bijdrages. Een milieubijdrage dekt de administratieve kosten en de kosten voor inzameling, verwerking en recyclage. Een administratieve bijdrage (van toepassing voor loodstartbatterijen, loodbatterijen > 3 kg en batterijen voor hybride en elektrische voertuigen) dekt enkel de administratieve kosten. Op de website van Bebat kan u steeds een actueel overzicht vinden van de milieu- en administratieve bijdrages.
    Voor batterijen van hybride en elektrische auto's heeft u de keuze tussen Bebat of Febelauto die beide instaan voor de praktische uitvoering van de aanvaardingsplicht voor deze batterijen.
  • Door zelf een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan ter goedkeuring voor te leggen aan de OVAM. In dit plan moet worden beschreven hoe u als producent/invoerder individueel aan de aanvaardingsplicht voldoet. Concreet betekent dit dat de invoerder/producent dient in te staan voor de inzameling en verwerking van de batterijen die door het bedrijf op de markt worden gebracht en dat hierover jaarlijks dient gerapporteerd te worden aan de OVAM. In hoofdstuk III van het VLAREMA wordt bepaald o.a. welke gegevens dergelijk plan moet bevatten, aan welke voorwaarden moet worden voldaan, en wat de aanvraagprocedure is. Algemene informatie en een handleiding voor het indienen van een individueel afvalprevenatie- en afvalbeheerplan vindt u via deze link op de OVAM-website.

Hoe aansluiten bij Bebat?

Alle informatie om aan te sluiten bij Bebat kan u vinden op de website van Bebat.

Opslag van afgedankte batterijen en accu's

Teruggenomen afgedankte batterijen en accu's moeten gescheiden worden opgeslagen van andere afvalstoffen, op overdekte locaties met vloeistofdichte vloer.
Voor de opslag van afgedankte batterijen en accu's die worden ingezameld via het collectieve Bebat-systeem gebruikt u de Bebat-inzameldozen of -vaten. Voor afgedankte batterijen die worden opgeslagen en ingezameld buiten het Bebat-inzamelsysteem, gebruikt u weersbestendige afgedekte en zuurbestendige containers.

Het is verboden om afgedankte batterijen en accu's te ontdoen van zuren buiten een inrichting die vergund is voor de verwerking van afgedankte batterijen en accu's.

Welke zijn de reglementaire en milieu-verantwoorde bestemmingen voor uw afgedankte batterijen en accu's?

De wijze waarop u zich als producent/invoerder reglementair kunt ontdoen van uw afgedankte batterijen en -accu's die u in het kader van de aanvaardingsplicht heeft ontvangen van klanten, hangt af van de keuze die u maakt tussen enerzijds het aansluiten bij het collectieve systeem (lid worden van Bebat), en anderzijds het op individuele wijze voldoen aan de aanvaardingsplicht (opstellen en naleven van een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan dat dient goedgekeurd te worden door de OVAM). Afhankelijk van de keuze die u maakt tussen het collectieve versus het individuele systeem, heeft u verschillende mogelijkheden.

  • Inzameling via het Bebat-inzamelsysteem

Bebat staat in voor de praktische uitvoering van de aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen. Bebat zorgt voor de gratis ophaling en recyclage van de afgedankte batterijen, en wordt hiervoor gefinancierd door milieubijdrages, aangerekend bij de verkoop van nieuwe batterijen.
Via de website van Bebat kan u inzamelrecipiënten aanvragen. De inzameldozen en -tonnen worden gratis ter beschikking gesteld en ook gratis opgehaald en vervangen.
Kleine hoeveelheden afgedankte batterijen kan u zelf deponeren in de Bebat-inzameldoos of -ton op het containerpark of in één van de duizenden inzamelpunten in vb. hyper- en supermarkten.
De op de verschillende inzamelpunten verzamelde gebruikte batterijen en accu's worden in opdracht van Bebat regelmatig opgehaald door geregistreerde inzamelaars. Vervolgens worden de afgedankte batterijen en accu's gesorteerd en overgebracht naar gespecialiseerde, vergunde recyclers. Meer informatie over de hoeveelheden ingezamelde batterijen en de verwerking van de afgedankte batterijen kan u vinden op de website van Bebat. Het Bebat inzamel- en recyclagesysteem wordt opgevolgd en gecontroleerd door de OVAM.
Opgelet! Batterijen waarvoor een administratieve bijdrage wordt betaald bij het op de markt brengen (vb. loodstartbatterijen, batterijen voor hybride en elektrische voertuigen) worden niet gratis door het beheersorganisme ingezameld. Voor deze afgedankte batterijen moet de producent/invoerder zelf een reglementaire bestemming organiseren. Dit kan door afgifte aan een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar of rechtstreekse afvoer naar een vergunde verwerker (zie toelichting hieronder).

  • Inzameling in het kader van een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan (buiten Bebat om)

Als u als producent/invoerder kiest voor een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan kunt u geen gebruik maken van de inzameldiensten die Bebat aan zijn leden aanbiedt. In het individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan dient u zelf een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar en een vergunde verwerker te kiezen die zal instaan voor het transport en de verwerking van uw afgedankte batterijen. U dient er, conform artikel 5.2.7.3 van het VLAREMA, tevens op toe te zien dat de wettelijke recyclagedoelstellingen vermeld in artikel 3.5.5.2 van het VLAREMA worden bereikt. Ieder jaar dient er bovendien gerapporteerd te worden aan de OVAM omtrent de inzameling en verwerking die u in het kader van uw individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan heeft bereikt. Deze rapportage dient éénmaal gedurende de looptijd van het plan gevalideerd te worden door een externe keuringsinstelling.

  • Ophaling door een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar of rechtstreekse afvoer naar een vergunde verwerker

U kunt er voor kiezen om uw afgedankte batterijen te laten ophalen door een door de OVAM geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar, of u kunt uw afgedankte batterijen door een geregistreerde vervoerder laten overbrengen naar een vergunde verwerker. Voor de verwerking van batterijen is steeds een milieuvergunning vereist. Als u meer informatie wenst over vergunde verwerkers voor afgedankte batterijen en accu's kunt u contact opnemen met de OVAM.
Tijdens elk (binnenlands) transport van afgedankte batterijen moet een volledig ingevuld identificatieformulier aanwezig zijn. Zowel de afvalstoffenproducent, als de inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar bewaren het originele, volledig ingevulde identificatieformulier gedurende een periode van minimaal 5 jaar. Deze verzameling van identificatieformulieren maakt deel uit van het afvalstoffenregister. Algemene informatie over het gebruik van identificatieformulieren vindt u hier.
Grensoverschrijdend transport van afgedankte batterijen moet gebeuren in overeenstemming met de verordening 1013/2006. Volgens deze verordening worden afgedankte batterijen ingedeeld onder de volgende codes:

  • A1160: oude loodbatterijen, intact of in stukken.
  • A1170: ongesorteerde lege batterijen, uitzondering van mengsels van uitsluitend in lijst B genoemde batterijen. Lege batterijen die niet op lijst B voorkomen en die in bijlage I genoemde bestanddelen in zodanige hoeveelheden bevatten dat ze gevaarlijk worden.
  • B1090: oude accu's die aan bepaalde specificaties voldoen, met uitzondering van lood-, cadmium- en kwikbatterijen.

Dit betekent dat een vooraf goedgekeurde kennisgeving vereist is voor de grensoverschrijdende overbrenging van lood-, cadmium- en kwikhoudende batterijen alsook voor ongesorteerde mengsels waarin deze batterijen aanwezig kunnen zijn. Voor de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen van de B-lijst (vb. code B1090) die bestemd zijn voor nuttige toepassing, geldt de algemene informatieverplichting volgens artikel 18 van de Verordening 1013/2006.

Voor uitvoer van afvalstoffen van de A-lijst (A1160 en A1170) naar niet-OESO landen geldt er een exportverbod. Voor de uitvoer van afvalstoffen van de B-lijst voor nuttige toepassing gelden de verordeningen: 1418/2007/EG, 740/2008, 967/2009/EG en 837/2010/EG. Voor het bepalen van de juiste procedure neemt u best contact op met de OVAM. Algemene informatie over de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen vindt u hier.
Opgelet! Indien u uw afgedankte batterijen rechtstreeks afvoert naar een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar of een vergunde verwerker, moet u er op toezien dat de recyclagedoelstellingen voor afgedankte batterijen van artikel 3.4.5.2 van het VLAREMA worden behaald. Op verzoek van de OVAM dient u hierover informatie te verstrekken. Voor export buiten de EU moeten bovendien op verzoek van de OVAM de bereikte recyclagepercentages gevalideerd worden door een onafhankelijke keuringsinstelling.

Controlebevoegdheid OVAM

De OVAM is de bevoegde instantie voor controle op de aanvaardingsplicht. De toezichthouders van de OVAM hebben het recht op o.a. toegang, inzage/kopie van zakelijke gegevens en het doen van vaststellingen. De toezichtrechten van de toezichthouders zijn opgenomen in het decreet algemene bepalingen milieubeleid van 5 april 1995 (Titel XVI, hoofdstuk III, artikel 16.3.10) en zijn uitvoeringsbesluit.

Als er overtredingen worden vastgesteld kan er een verslag van vaststelling (VVV) of een proces verbaal (PV) worden opgesteld.

Contact

Dienst ketenbeheer en bedrijven - team EEA & metallurgie
015 284 357
batterijen@ovam.be