Modelreglementen
De OVAM heeft in samenwerking met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) voor de gemeenten en intergemeentelijke verenigingen een gemotiveerd voorstel uitgewerkt over de (selectieve) inzameling huishoudelijke afvalstoffen en van vergelijkbare bedrijfsafvalstoffen. Dit voorstel omvat een modelpolitieverordening, gekoppeld aan een model van forfaitair belastingsreglement en een model van contantbelastingsreglement. Opdat de gemeente van een sluikstorter een vergoeding zou kunnen vorderen voor de door de gemeente geleverde diensten, werd bovendien een modelbelastingreglement uitgewerkt inzake het ambtshalve opruimen van sluikstorten door of in opdracht van de gemeente. Ook ontwikkelde de OVAM samen met de VVSG een voorstel voor een modelovereenkomst tussen de gemeente of intergemeentelijke vereniging en een erkende textielinzamelaar.
Deze modelreglementen zijn een leidraad voor de gemeenten, over hoe zij hun afvalbeleid naar de burger en de kleine KMO's en zelfstandige ondernemers gestalte kunnen geven. Gezien niet alle bepalingen van toepassing zijn, dienen de gemeenten deze modellen aan te passen aan de lokale noden en gebruiken. Er wordt evenwel naar gestreefd om de (selectieve) inzameling van afvalstoffen, evenals de forfaitaire belastingen en contantbelastingen ten minste af te stemmen met de gemeenten binnen het gemeentelijke samenwerkingsverband.
Deze modelregelementen beogen het maximaal terugdringen van de aanwezige herbruikbare of recupereerbare afvalfracties in het huisvuil en de gemengde fractie van het vergelijkbaar bedrijfsafval en in het grofvuil.
Aan de modelpolitieverordening en het model forfaitair belasting- en contantbelastingreglement werd een toelichting gevoegd om een vlot gebruik ervan toe te laten. De toelichting bij deze reglementen houdt rekening met de verschillende inzamelscenario's.
De bovenstaande modelreglementen werden in de loop van 2009 geüpdatet en aangepast aan het Uitvoeringsplan Milieuverantwoord Beheer van Huishoudelijke Afvalstoffen.
De modelreglementen hebben ook een invloed bij de inzameling van afval bij kleine ondernemingen. Sinds het van kracht worden van het Vlaams reglement inzake afvalvoorkoming en -beheer (VLAREA) zijn de gemeenten niet langer verplicht om het afval van kleine ondernemingen in te zamelen. De kleine ondernemingen werden voor hun verantwoordelijkheid geplaatst.
In het Uitvoeringsplan Gescheiden Inzameling Bedrijfsafval van Kleine ondernemingen (KMO-plan)streeft naar een grote rol voor de gemeenten bij de selectieve inzameling van met huishoudelijk afval vergelijkbare bedrijfsafvalstoffen, ontstaan bij de kleine KMO's en zelfstandige ondernemers (KKMO's en ZO's). Dit plan kiest er in eerste instantie voor om de gemeenten deze rol autonoom te laten invullen.
Ter bevordering van de selectieve inzameling bij deze doelgroep zijn de gemeentelijke inzamelsystemen van primordiaal belang. Bijgevolg tracht het KMOplan de Vlaamse gemeenten aan te zetten om hun systemen voor gescheiden inzameling (verder) open te stellen voor bedrijfsafval dat wat betreft aard, samenstelling en hoeveelheid vergelijkbaar is met huishoudelijke afvalstoffen. Voorwaarden zijn dat de bedrijven het afval gescheiden aanbieden, hiervoor de reële kostprijs betalen, dat de capaciteit van de gemeentelijke inzamelsystemen niet overbelast wordt en dat een zo goed mogelijke afzonderlijke registratie van dit bedrijfsafval wordt gevoerd.