Kringloop biomassa

Wat is biomassa?

Biomassa is een heel ruim begrip. Wilt u er meer over weten?

Bekijk dan 'Primaire productie biomassa'

Biomassa in het marktgebeuren

Vlaanderen ziet biomassa(reststromen) meer en meer als oplossing voor het klimaatprobleem en de toenemende schaarste aan fossiele grondstoffen. Hoe wordt biomassa een duurzame grondstof voor de Vlaamse industrie?

Sinds 2006 maakt de OVAM een tweejaarlijkse Inventaris Biomassa(reststromen) op. Deze inventaris geeft aan hoeveel biomassa in Vlaanderen ingezameld en verwerkt wordt, en welke de evolutie in bestemming is. Deze analyse levert een bijdrage aan het ontwikkelen van een meer duurzaam biomassabeheer. Dankzij het afval- en materialenbeleid worden in Vlaanderen de meeste biomassa-afvalstromen van huishoudens en biomassa verwerkende bedrijven selectief ingezameld.

De biomassa-afzetmarkt is volop in beweging. Traditioneel zijn de landbouw-, voedings- en veevoedingssector de grootste afnemers van biomassa. Vraag en aanbod van bepaalde biomassa(afval)stromen worden in toenemende mate beïnvloed door de evolutie in de fossiele brandstoffen en de stimuleringsmaatregelen vanuit het energiebeleid. De zoektocht van bepaalde sectoren, waaronder de chemie, naar vervanging van fossiele grondstoffen wordt merkbaar. Wettelijke bepalingen, waaronder de verbrandingsverboden en Europese wetgeving rond dierlijke bijproducten, beïnvloeden mee de bestemming.

We stellen vast dat de invulling voor hernieuwbare energieproductie vanuit de vaste biomassa steeds meer wordt ingevuld door een hogere import van biomassa.

In het algemeen wordt door het toepassen van de verbrandingsverboden en de advisering van de OVAM in het kader van groenestroomcertificaten de recycleerbare biomassa relatief goed uit de Vlaamse verbrandingsinstallaties gehouden. De uitzonderingen in het verbrandingsverbod en de druk op vaste biomassa zorgen echter voor een afleiding van recycleerbare stromen naar verbranding.

Talrijke onderzoeksprojecten focussen op de schaars beschikbare biomassastromen met het oog op een zo goed mogelijke (geïntegreerde) valorisatie (bijvoorbeeld combinatie materiaal-energie) of vervanging van fossiele grondstoffen. Ook de opschoning van biogas tot aardgas of biobrandstof, is in verder onderzoek.

(Nvdr: De hiernaast gepubliceerde Inventaris Biomassa 2011-2012 is een beperkte versie; er wordt in verwezen naar de meer gedetailleerde versie van 2009, die ook beleid bevat.)

Beleid bio-economie

Zie ook: Visie en strategie voor een Vlaamse Bio-economie

In een bio-economie wordt biomassa duurzaam geproduceerd en gebruikt voor een waaier aan toepassingen. Een dergelijke economie biedt enorme mogelijkheden voor onder andere het verder uitbouwen van een kringloopeconomie, het optimale gebruik van grondstoffen en reststromen en economische groei. Het belang van de bio-economie in Vlaanderen zal in de toekomst enkel maar toenemen.

Op 19 juli 2013 werd de Vlaamse visie en strategie voor een Vlaamse bio-economie voorgelegd aan de Vlaamse regering. Binnen deze visie en strategie wordt bevestigd dat biomassareststromen een belangrijke bron zijn voor de verschillende toepassingen in de bio-economie.

De strategie vertrekt onder meer vanuit een cascade. Deze cascade geeft het gebruik en verwerking van biomassa weer, rekening houdend met de draagkracht van het leefmilieu. Een cascade of prioriteitenvolgorde kan opgemaakt worden op basis van economische, sociale of ecologische criteria of een combinatie hiervan. Afhankelijk van de prioriteiten kunnen verschillende cascades verkregen worden.

Binnen de strategie werden vijf strategische doelstellingen geïdentificeerd, waaraan per doelstelling een aantal concrete acties werden gekoppeld. De OVAM is als lid van de interdepartementale werkgroep bio-economie trekker van een aantal acties, waaronder de opmaak van een beleidsactieplan voor biomassareststromen en de tweejaarlijkse update van de biomassa-inventaris.

Daarnaast is de OVAM ook nauw betrokken bij de opmaak van het Vlaams actieplan Hernieuwbare energie, meer bepaald actie 7 rond het duurzaamheidkader van hernieuwbare energieproductie.

Beleid biomassa

Biomassa is een gegeerde stroom voor tal van toepassingen. De spaanplaatindustrie, compostering en vergisting, energiecentrales, chemische industrie... maken allemaal gebruik van biomassa(-afval). Op basis van Europees beleid zijn voor Vlaanderen concrete doelstellingen voor hernieuwbare energieproductie uitgewerkt, waarbij voor een groot deel gemikt wordt op dezelfde biomassastromen als uitgangsmateriaal. Kortom, de vraag naar biomassa is groter dan het aanbod. Daarom moeten er verstandige keuzes gemaakt worden op basis van een aantal beleidsprioriteiten. Zowel voor de overheid als voor de verschillende sectoren is een duidelijk en stabiel kader voor biomassastromen onontbeerlijk. In overleg met de betrokken sectoren wordt een overkoepelend beleidskader voor biomassareststromen uitgewerkt dat kadert binnen het globale biomassabeleid van de Interdepartementale Werkgroep Bio-Economie (IWG BE). We streven naar een verhoging van de efficiënte inzet van biomassareststromen. Om dit te bekomen gaan we na welke bestemmingen het meest geschikt zijn voor de verschillende types biomassareststromen voor de komende jaren.

Deze studie (Aanbodprognoses Vlaamse biomassareststromen en verkenning verwerkingsmogelijkheden naar 2020-2030) werkt prognoses uit die de verwachte evoluties in het aanbod en de bestemming van organisch-biologische reststromen in kaart brengen voor de periode 2015-2020-2030. Vervolgens worden enkele beloftevolle ontwikkelingen en onderzoekspistes uitgelicht die op langere termijn veelbelovend zouden kunnen zijn voor een hogere verwaarding van bepaalde reststromen. De elementen en factoren die een grootschalige doorbraak momenteel in de weg staan, worden geïdentificeerd en nodige stimuleringsmaatregelen vanuit het beleid worden voorgesteld. Tot slot worden de conclusies die kunnen worden getrokken uit deze prognoses en valorisatieroutes afgezet tegen energiescenario’s 2020-2030 voor Vlaanderen.

Naar boven