Lokeren - Hoedhaar

Waar is de site gelegen?

De Hoedhaarsite is gelegen tussen de Veldstraat en de Koning Boudewijnlaan in Lokeren. De sanering verloopt in samenwerking met de stad Lokeren en de eigenaar, de intercommunale Interwaas. Alle partners werken samen aan één doel: de ruïnes van de voormalige Hoedhaarfabriek omvormen tot een mooi woonproject in het groen. De Hoedhaarsite is sterk vervuild, voornamelijk met kwik. Doel is van deze site een gezonde woonomgeving te maken.

De sanering van de Hoedhaarsite is een samenwerking tussen drie partners: de stad Lokeren die de ruime omgeving rond de site wil opwaarderen, Interwaas die eigenaar is van het grootste deel van de gronden en de OVAM die de sanering op zich neemt.
De OVAM koppelt het wegwerken van de verontreiniging aan de bouw van een concreet woonproject. Door sanering en herontwikkeling naadloos op elkaar af te stemmen, spaart men tijd en middelen.

Op termijn maken de vervallen gebouwen en vervuilde gronden plaats voor een aantrekkelijke woonsite, met veel aandacht voor groen én voor het industriële verleden. De stad Lokeren, Interwaas en een private partner creëren circa 250 nieuwe wooneenheden: ongeveer 105 budgetbouwgronden, 130 woningen en 15 sociale woningen.
Er komt ook een buurtpark, ruim 2 hectaren groot, en het binnencentrum wordt autoluw. Dankzij de sanering van de Hoedhaarsite winnen de Lokeraars ruimte terug: een groen park waar het aangenaam wonen, fietsen en wandelen zal zijn.

Hoe is de vervuiling ontstaan?

De Hoedhaarsite is sterk vervuild, voornamelijk met kwik. De vervuiling is te wijten aan voormalige activiteiten van de haarsnijderijen in Lokeren – een industrie die de stad economisch op de kaart heeft gezet maar ook grote gevolgen heeft gehad voor het milieu. Van 1900 tot 1960 was aan de Veldstraat de haarsnijderij nv Hoedhaar gevestigd. In de daaropvolgende jaren, tot 1994, was het textielveredelingsbedrijf nv Oost-Vlaanderen er actief met het verven van wol. De chemische middelen die beide gebruikten, leidden tot een omvangrijke bodemverontreiniging.

Niet alleen is de vroegere productiesite Hoedhaar aangetast, de kwikverontreiniging heeft zich ook verspreid naar de bedding en de oevers van de aangrenzende Vondelbeek en de sloot achteraan het terrein. Zowel de sloot als de Vondelbeek staan niet meer in verbinding met andere waterlopen. Naast de kwikverontreiniging is in twee zones op het fabrieksterrein een vervuiling met BTEX (grondwater) en minerale olie (bodem en grondwater) vastgesteld afkomstig van voormalige ondergrondse tanks op het terrein.

Archiefbeeld van de kaarderszaal

Wat gebeurde er voor de eigenlijke bodemsanering?

Na stopzetting van de activiteiten in 1994 zijn er in opdracht van de OVAM en van de intercommunale heel wat bodemonderzoeken uitgevoerd die de verontreinigingen op het fabrieksterrein en de achterliggende landbouwgronden in kaart brachten. In samenwerking met Interwaas werd vanuit de OVAM de zaak juridisch opgevolgd. Gezien de saneringsplichtige niet overging tot bodemsanering, startte de OVAM in 2003 met het beschrijvend bodemonderzoek. Daaropvolgend werd een bodemsaneringsstudie uitgevoerd om een eerste raming van de saneringskosten te begroten als voorbereiding op de herontwikkeling van het terrein. Het bodemsaneringsproject werd vervolgens in 2008 conform verklaard waarop de OVAM kon starten met de aanbesteding van de werken.

Toestand voor de sanering

top

Hoe pakt de OVAM de bodemsanering aan?

De verontreinigingen zijn van die aard dat een sanering van het volledige terrein nodig is. De OVAM saneert tot aan concentraties in grond en grondwater waarbij er geen risico’s voor gezondheid en milieu meer zijn bij het gebruik van het terrein als woonzone met siertuin. Het gebruik van het grondwater wordt afgeraden!

De OVAM raamt de duur van de sanering op 4 jaar (exclusief monitoring), waarvan maximaal 1,5 jaar effectieve werken met mogelijke hinder. De daarop volgende jaren wordt er verder gesaneerd zonder hinder voor omwonenden. De OVAM blijft nadien de grondwaterkwaliteit op de site nog gedurende jaren opvolgen.

De werken zijn ruwweg in twee fases in te delen: de voorbereidende werken en de eigenlijke bodemsanering. Na de werfinrichting, die eind november 2010 startte, sloopte de OVAM in het voorjaar van 2011 de industriële gebouwen op het terrein  en verwijderden we alle asbest en verharding. Speciale aandacht werd geschonken aan de verwijdering van niet-hechtgebonden en gebonden asbestmaterialen. De nodige veiligheidsmaatregelen werden in acht genomen bij het verwijderen van het asbesthoudend materiaal.

Zo werd het asbest verwijderd via hermetisch afgesloten overdruktenten en door middel van de couveusezakmethode, er werden luchtmetingen uitgevoerd en de correcte PBM’s werden voorzien. De gehanteerde verwijderingstechniek gebeurde in functie van het aangetroffen materiaal. In totaal werd er 58,5 ton hechtgebonden asbesthoudend materiaal afgevoerd. Daarnaast werd er ook 4,44 ton gespoten niet-hechtgebonden asbesthoudend materiaal en 1.102,74 ton niet-hechtgebonden asbesthoudend/asbestverdacht materiaal (koord, dichtingen, doeken, etc.) vermengd met grond, afgevoerd naar erkende verwerkers.

De afbraakmaterialen werden op een selectieve manier verwijderd. Hierbij werd steeds gestreefd naar maximale recuperatie.

Daarna volgden de bodemsaneringswerken, waarbij de OVAM in een eerste fase een toplaag van 0,5 meter over de volledige oppervlakte van de Hoedhaarsite heeft afgegraven. Afhankelijk van de nog aanwezige kwikconcentraties in bepaalde zones op het terrein heeft de OVAM dieper dan 0,5 meter gegraven om de risico’s voor wonen met een siertuin weg te nemen. In de zone waar een bodemverontreiniging met minerale olie en benzeen werd vastgesteld, werden specifieke saneringstechnieken toegepast. Aansluitend werd in die zones een grondwatersanering opgestart. Op de aanpalende landbouwgronden waar zich de sloot en de Vondelbeek bevinden, wordt een afgraving voorzien ter hoogte van de oevers en de bedding van de waterlopen. Het slib op de bedding van de waterlopen wordt verwijderd.

De te saneren verontreinigingen zijn:

  • over het volledige terrein: een verontreiniging met kwik, zowel in grond als grondwater;
  • een lokale verontreiniging (kern I) met minerale olie en BTEX in grond en grondwater;
  • een lokale verontreiniging (kern II) met minerale olie en kwik in de diepere grondlagen;
  • de bedding en de oevers van de sloot en de Vondelbeek zijn verontreinigd met kwik.
     
toestand tijdens de sanering

Toestand tijdens de sanering

De grondsaneringswerken op de Hoedhaarsite zijn intussen grotendeels uitgevoerd. De ontgravingswerken zijn afgerond eind 2012.

Volgende tonnages werden afgevoerd:

  • Fysico-chemische verwerking (GRC Kallo) = 15244,22 ton.
  • Storten (Inafzo Zonnebeke)= 19745,30 ton .
  • Thermische verwerking = 86,98 ton teerhoudende grond.

Momenteel is de grondwaterzuivering nog lopende en wordt de grondwaterkwaliteit verder opgevolgd. Ter hoogte van de Veldstraat werd na de ontgraving een in-situ sanering opgestart. Gezien de strenge lozingsnorm van grondwater verontreinigd met kwik werd een innovatieve grondwaterzuiveringsinstallatie gebouwd.

Voor het behandelen van het met kwik verontreinigd grondwater van de bemaling en de pump&treat nasanering werd een specifieke installatie ontworpen die tot 20 m³/u behandelt. Deze bestaat uit een precipitatie van het aanwezige kwik met chemicaliën, bezinking van het kwikhoudend slib en een microfiltratie alvorens het gezuiverde grondwater geloosd wordt op de riolering.  De installatie wordt gedeeltelijk aangedreven met zonne-energie.

Aan de hand van deze techniek werd een beheersing van de grondwaterverontreiniging met kwik nagestreefd. Verdere opvolging van het grondwater is noodzakelijk om te bevestigen dat er geen verspreidingsrisico is.

In een volgende fase van de sanering wordt gezocht naar een geschikte techniek om de grondwaterverontreiniging on-site aan te pakken. De nodige pilootproeven en on-sitetesten zullen moeten aantonen dat deze resulteren in een geschikte aanpak van de grondwaterverontreiniging waarbij de concentraties aan kwik verder dalen en sterker gehecht worden aan de grond. Op deze wijze wordt het risico volledig weggenomen!

De herontwikkeling van het terrein wordt dit jaar opgestart, de verdere opvolging van de saneringswerken vormt daarbij geen belemmering.

Kostprijs

De totale kost van de uit te voeren bodemsaneringswerken met inbegrip van de begeleiding en veiligheidscoördinatie wordt geschat op circa 4 miljoen euro (incl. BTW).

Wie is wie?

Projectleider OVAM: Kathleen De Muer
Eigenaar van de site: Intercommunale Interwaas
Erkend Bodemsaneerdeskundige: ENVIROSOIL nv
Veiligheidscoördinator: Feys bvba
Aannemer: THV DEC-Renotec

top

luchtfoto terrein voor de sloop
Lokeren Hoedhaar
Contact

Kathleen De Muer
015 284 464
ambtshalve@ovam.be