Veel gestelde vragen en antwoorden: Grondverzet op de plaats van uitgraving

Hoe ga ik praktisch te werk indien geen technisch verslag nodig is?

Als er geen technisch verslag nodig is, kun je volgende stappen zetten:

  • Neem contact op met een grondwerker, een aannemer, een architect,....
  • Bespreek de specifieke situatie.
  • Vraag prijs voor de ontgraving. Wanneer de bodemkwaliteit onzeker is, zal dit zijn prijs hebben. Voor bodem met een goede kwaliteit hoort de kostprijs lager te zijn; voor bodem met een slechte kwaliteit is het logisch dat de prijs oploopt.
  • Vergelijk de prijzen per ton of per kubiek. 1 kubiek komt ongeveer overeen met 1,5 ton.
  • De aannemer/vervoerder kan  je vragen om een document te ondertekenen met een verklaring dat het een niet verdachte grond betreft en dat je redelijkerwijze al het mogelijke ondernomen hebt om dit uit te zoeken. Hij hoeft dit echter niet te doen.
  • Laat de werken uitvoeren.
  • Houd alle gegevens bij: volume afgraving, tijdstip afgraving, aantal afgevoerde vrachtwagens, ...

Hoe ga ik praktisch te werk indien technisch verslag en bodembeheerrapport nodig zijn?

Als een technisch verslag en bodembeheerrapport wel nodig zijn, zet u volgende stappen:

  • Contacteer architect, aannemer, erkende bodemsaneringsdeskundige, erkende bodembeheerorganisatie, ... voor concrete info.
  • Informeer u eventueel via de OVAM website over het grodnverzet en de of zoek bij de veel gestelde vragen.
  • Laat een technisch verslag opstellen door de erkende bodemsaneringsdeskundige.
  • Stuur eventueel uw bouwplannen bij in functie van de gerapporteerde bodemkwaliteit. Het kan voordeliger zijn licht verontreinigde bodem ter plaatse te gebruiken als bodem of in een bowkundige toepassing.
  • Stuur het technisch verslag op naar een erkende bodembeheerorganisatie. Deze instantie spreekt zich uit over de volledigheid van het technisch verslag.
  • Stel het bestek op uitgaande van de gegevens uit het technisch verslag. Informatie over de bodemkwaliteit laat de aannemer toe de prijs exacter te bepalen.
  • Zoek in samenspraak met de architect en de aannemer een plaats van bestemming voor de uitgegraven bodem.  Je kan ook de verantwoordelijkheid om een plaats te zoeken voor de uitgegraven bodem opnieuw te gebruiken bij de aannemer leggen.
  • Besteed de opdracht aan.
  • Wijs de opdracht toe.
  • Bezorg  of laat de aannemer de administratieve en andere noodzakelijke gegevens aan de erkende bodembeheerorganisatie (erkende tussentijdse opslagplaats of erkende grondreinigingscentrum bezorgen): naam en adres van de aannemer en de vervoerder, definitief afgravingsplan, plaats bestemming uitgegraven bodem,...
  • Laat de werken uitvoeren.
  • Laat de uitgegraven bodem afvoeren aan de hand van vrachtbrieven.  Het is de verantwoordelijkheid van de aannemer om de uitgegraven bodem op de correcte plaats te gebruiken.   Als hij de bodem gebruikt heeft, moet hij een bodembeheerrapport aanvragen bij de erkende bodembeheerorganisatie.
  • Vraag een kopie van het vbodembeheerrapport aan de aanemer.

Bij de bouw van mijn huis moet ik minder dan 250 m³ bodem uitgraven op een niet verdachte grond. Een deel van de uitgegraven bodem zal ik opnieuw op mijn terrein gebruiken. De rest wil ik afvoeren. Wat moet ik allemaal doen?

Graaft u minder dan 250 m³ grond uit op een niet verdachte grond, dan legt de grondverzetsregeling geen  onderzoeken op. Dit wil zeggen: geen bemonstering en geen analyses. U kunt de uitgegraven bodem opnieuw gebruiken op uw eigen terrein of u kunt ze laten afvoeren door een aannemer. Als u de bodem  buiten uw terrein laat afvoeren, moet u iemand zoeken die de bodem wil gebruiken. Anderzijds kunt u in de offertevraag bepalen dat de aannemer eigenaar wordt van de uitgegraven bodem.

Om duidelijkheid te scheppen is het aangewezen dat je als bouwheer een verklaring opstelt of laat opstellen. Hierin kan je bevestigen dat je de nodige informatie ingewonnen hebt om aan te nemen dat het om een niet verdachte grond gaat en dat de uit te graven hoeveelheid minder dan 250 m³ bedraagt. Je kan hiervoor het formulier 'Verklaring voor gebruik van niet verdachte uitgegraven bodem -250m³' gebruiken. Het gebruik van dit formulier is niet verplicht.

Voor de uitgegraven bodem die u opnieuw op het terrein zelf gebruikt, moet u zorgen dat er op volumebasis minder dan 1,0 % bodemvreemde materialen, zoals plastic in voorkomen. Bij het inschatten van die 1,0 % moet u geen rekening houden met stenen. Als de bodem meer bodemvreemde materialen bevat, moet u die eerst afzeven.

Voert u de uitgegraven bodem af buiten de kadastrale werkzone, dan mag het gehalte aan stenen niet meer dan 5 % bedragen op gewichtsbasis én mag het gehalte aan andere bodemvreemde materialen niet meer dan 1,0 % bedragen op volumebasis. Indien dit niet zo is, moet u ook hier de bodem eerst (laten) zeven zodat uw stenen en andere bodemvreemde materialen apart kunt afvoeren. 

Bij de bouw van mijn huis moet ik meer dan 250 m³ uitgegraven bodem afvoeren. Wat moet ik allemaal doen?

Vóór de werken starten, laat u best de kwaliteit van de uit te graven bodem door een erkende bodemsaneringsdeskundige bepalen.  Hier vindt u een lijst van erkende bodemsaneringsdeskundigen. De erkende bodemsaneringsdeskundige neemt bodemstalen, laat deze analyseren op de meest voorkomende verontreinigende stoffen en rapporteert deze gegevens in een technisch verslag. 

Vervolgens bezorgt hij dit technisch verslag aan een erkende bodembeheerorganisatie. De erkende bodembeheerorganisatie controleert de inhoud van het technisch verslag en levert een conformverklaring af voor het technische verslag. Hier vindt u  een lijst van erkende bodembeheerorganisaties.  

Met conformverklaring van het technische verslag weet aan welke voorwaarden u moet voldoen om een bodem ergens anders te gebruiken en kunt u een bestemming voor de uitgegraven bodem zoeken. Het is toegelaten de bodem tijdelijk te stockeren op een tussentijdse opslagplaats. Een verontreinigde bodem moet u vóór gebruik in een grondreinigingscentrum laten reinigen.

Is de kwaliteit van de uitgegraven bodem in overeenstemming met de kwaliteit van de grond op de bestemming, dan kan de uitgegraven bodem naar deze bestemming gevoerd worden.  Hiervoor zal de erkende bodembeheerorganisatie een grondverzettoelating aan de aannemer afleveren.  Na ontvangst van deze transporttoelating kan de aannemer  de uitgegraven bodem vervoeren.  Bij levering op de plaats van bestemming moet de aannemer een ontvangstverklaring aan de bodembeheerorganisatie overmaken.  Deze ontvangstverklaring is de bevestiging dat de uitgegraven bodem op de plaats van bestemming geleverd is.  Vervolgens levert de bodembeheerorganisatie een bodembeheerrapport af aan de aannemer.  De aannemer zal dan op zijn beurt een kopie van dit bodembeheerrapport aan u moeten overmaken.

Het bodembeheerrapport attesteert dus het correcte gebruik van de uitgegraven bodem. Bovendien garandeert het bodembeheerrapport dat het transport van de uitgegraven bodem correct is verlopen.

Bij de bouw van mijn loods moet ik minder dan 250 m³ bodem uitgraven op een verdachte grond. Ik gebruik alle uitgegraven bodem opnieuw op mijn eigen terrein. Wat behoor ik allemaal te doen?

Gebruikt u alle uitgegraven bodem binnen dezelfde kadastrale werkzone, dan bent u niet verplicht om een technisch verslag op te maken. Wel moet u de uitgegraven bodem gebruiken volgens een code van goede praktijk voor het werken met uitgegraven bodem binnen de kadastrale werkzone. Doelstelling van deze code is dat het grondverzet de bestaande bodemtoestand niet nadelig beïnvloedt.

Bij de bouw van mijn huis moet ik meer dan 250 m³ uitgraven. De bodem die ik uitgraaf zal ik gedeeltelijk op mijn eigen terrein gebruiken en gedeeltelijk laten afvoeren. Wat ik laat afvoeren is minder dan 100 m³. 

Graaft u meer dan 250 m³  bodem uit, dan moet u volgens de bepalingen van de nieuwe regelgeving de uit te graven bodem of uitgegraven bodem laten onderzoeken. De hoeveelheden die u afvoert of die u gebruikt op uw eigen terrein spelen hierbij geen rol.  In dit geval moet u dus een technisch verslag laten opmaken.

Ik heb al een vijver, maar wil deze vijver uitdiepen. Wat moet ik doen? 

Door het uitdiepen van een vijver zal u ruimingsspecie naar boven halen. Ruimingsspecie is een afvalstof. Voor het gebruik van ruimingspecie is een grondstofverklaing verplicht, uitgezonderd voor het uitspreiden van de specie op de oevers.

Eengrondstofverklaring kunt u bij de OVAM aanvragen. Hiervoor gebruikt  u het standaardformulier.

Als ik minder dan 250 m³ niet-verdachte bodem uitgraaf, kan ik die dan sowieso overal gebruiken?

Is de uitgegraven bodem afkomstig van een uitgraving kleiner dan 250 m³ op een niet verdachte grond,  dan is het technisch verslag en het bodembeheerrapport niet verplicht. Hierdoor is de kwaliteit van deze uitgegraven bodem niet gekend. We gaan er immers van uit dat de kans klein is dat bodemverontreiniging voorkomt op een niet verdacht terrein. Toch moet je bij het werken met uitgegraven bodem steeds rekening houden met volgende wettelijke bepalingen:

1. Algemene zorgvuldigheidsplicht uit het Burgerlijk Wetboek (artikel 1382-1383 B.W.).
Dit is de algemene verplichting om geen schade te berokkenen aan derden door handelingen die niet stroken met de gedragslijn die ieder normaal zorgvuldig persoon aan de dag moet leggen.

2. Bepalingen van het Bodemsaneringsdecreet
Het onoordeelkundige en niet-reglementaire gebruik van uitgegraven bodem kan aanleiding geven tot nieuwe bodemverontreiniging, met daaruit voortvloeiende een verplichting op grond van het Bodemsaneringsdecreet om over te gaan tot bodemsanering. Onverminderd deze zelfstandige administratieve saneringsplicht is degene die de nieuwe bodemverontreiniging heeft veroorzaakt aansprakelijk voor de kosten van de bodemsanering (objectieve aansprakelijkheid).

Ook al is er in bepaalde gevallen geen technisch verslag en bodembeheerrapport verplicht, raadt de OVAM toch aan minstens 1 analyse op de uitgegraven bodem uit te voeren. Zo krijg je een idee van de kwaliteit van de uitgegraven bodem, en kan je voorkomen dat je een nieuwe bodemverontreiniging veroorzaakt.

Bij de opmaak van het technisch verslag stelde de erkende bodemsaneringsdeskundige vast dat verschillende bodemkwaliteiten in mijn grond voorkomen. Moet ik die afzonderlijk laten afvoeren? Hoe gebeurt dit?

Graaft u meer dan 250 m³ bodem uit, dan moet u een technisch verslag laten opstellen. In dit technisch verslag kan de erkende bodemsaneringsdeskundige bijvoorbeeld vaststellen dat de oppervlaktelaag een andere kwaliteit heeft dan de onderliggende lagen of dat de ene zijde van de uitgraving een andere kwaliteit heeft dan de andere zijde.

Op basis van de analyseresultaten stelt de bodemsaneringsdeskundige een zoneringsplan op. In dit zoneringsplan zijn de verschillende zones met de respectieve bodemkwaliteiten weergegeven. Dit zoneringsplan maakt deel uit van het technisch verslag.

Wat verstaat men onder gebruik ter plaatse?

Bij leidingwerken (bv. bij aanleg van of herstelwerken aan nutsleidingen, pijpleidingen en rioleringen) en bij het herstel van dijkprofielen wordt veel uitgegraven bodem ter plaatse opnieuw wordt gebruikt om de sleuf aan te vullen. De afvoer van uitgegraven bodem voor gebruik op een andere locatie is hier in het algemeen beperkt in relatie tot het totale volume uitgegraven bodem. Bij het gebruik van de bodem ter plaatse wordt de uitgegraven bodem min of meer op dezelfde plaats wordt teruggelegd.

Wat is er speciaal aan het gebruik van uitgegraven bodem binnen een zone voor gebruik ter plaatse?

Het begrip 'zone voor het gebruik ter plaatse' is enkel van belang bij leidingwerken (bv. bij aanleg van of herstelwerken aan nutsleidingen, pijpleidingen en rioleringen) en het herstel van dijkprofielen waarbij de  bodem uitgegraven min of meer op dezelfde plaats wordt teruggelegd is de kans op het verspreiden van een eventueel voorkomende bodemverontreiniging minimaal.

Aangezien er bij het ter plaatse gebruik van de uitgegraven bodem, onafhankelijk van het volume uitgegraven bodem, geen technisch verslag moet opgesteld worden, is deze speciale regeling enkel van toepassing op specifieke grondwerken waarbij de uitgegraven bodem volgens een code van goede praktijk  op of nabij dezelfde plaats en onder dezelfde condities in dezelfde toepassing wordt teruggebracht.

Hoe baken ik een zone voor gebruik ter plaatse af?

De afbakening is zodanig vastgelegd dat de zone voor het gebruik ter plaatse voldoende ruim is om de praktische uitvoerbaarheid van die grondwerkzaamheden te garanderen. De grenzen van de zone voor het gebruik ter plaatse zodanig zijn dat een eventuele verspreiding van verontreinigde bodem tot een minimum beperkt blijft en dat schade aan derden vermeden wordt.  Verdere richtlijnen zijn te vinden in de code van goede praktijk voor de afbakening van een zone voor gebruik ter plaatse.

Ik voer grondwerken uit en ik hergebruik alle uitgegraven bodem binnen mijn kadastraal perceel. Valt dit altijd onder het gebruik ter plaatse?

Neen.

Het gebruik van uitgegraven bodem als bodem binnen de zone voor het gebruik ter plaatse is enkel van toepassing voor leidingwerken (bv. bij aanleg van of herstelwerken aan nutsleidingen, pijpleidingen en rioleringen), voor het herstel van dijkprofielen en voor het terugplaatsen van de teelaarde bij een vergunde ontginning.