Zwijndrecht De Wallen

De Wallen in Burcht: een verontreinigd terrein

In een ver verleden stonden er steenbakkerijen op de site De Wallen. Later werd er petrochemische activiteit uitgevoerd, olie opgeslagen, metaal bewerkt en was er een scheepssloperij aanwezig. In de eerste helft van de 20ste eeuw werden er ook natriumfosfaten en ammoniumfosfaten geproduceerd. Als gevolg van deze activiteiten zijn verontreinigde stoffen en puin over de site verspreid geraakt en is nu zowel de grond als het grondwater verontreinigd.

Uit de uitgevoerde bodemonderzoeken blijkt dat de verontreiniging bestaat uit zware metalen, minerale olie en PAK’s (polyaromatische koolwaterstoffen). We stelden ook verhoogde concentraties aan PCB’s (polychloorbifenyl) vast. Een stralingsonderzoek toonde voor een aantal locaties een verhoogde straling (radon), te wijten aan de aanwezigheid van gips in de bodem. Voor het huidige gebruik van het terrein (recreatie in open lucht) vormt deze straling geen enkel risico.

Omdat de huidige eigenaar van de site - de gemeente Zwijndrecht - de verontreiniging niet veroorzaakt heeft en voldoet aan de juridische voorwaarden voor vrijstelling van saneringsplicht, voert de OVAM de bodemsanering ambtshalve uit.

te saneren terrein

Hoe pakt de OVAM de bodemsanering aan?

Om de bodemverontreiniging te saneren werd geopteerd om het terrein op te hogen met 30 tot 60 centimeter. Voorafgaande aan de ophoging diende een beperkte hoeveelheid verontreinigde grond afgegraven te worden.

Bij deze ‘leeflaagsanering’ wordt een laag propere grond bovenop de verontreinigde grond aangebracht. Door de aanwezigheid van een leeflaag wordt contact met de verontreinigde bodem volledig vermeden alsook wordt het opwaaien en verspreiden van de verontreinigde bodemdeeltjes uitgesloten. Het is belangrijk dat deze leeflaag steeds intact blijft.

Wat betreft het verhoogde stralingsniveau door de aanwezigheid van fosforgips gaf het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) een gunstig advies omtrent de saneringsmaatregelen en gebruiksbeperkingen. Dit betekent dat de door de OVAM genomen maatregelen volstaan om een voldoende niveau van veiligheid qua stralingsbescherming te bieden.

Voor wat betreft de grondwaterverontreiniging volgt de OVAM de kwaliteit gedurende 10 jaar op en ondernemen we indien nodig actie.

Reeds uitgevoerde bodemsaneringswerken

De ambtshalve saneringswerken gingen in februari 2012 van start. De bodemsaneringsaannemer startte met het saneringsrijp maken van het terrein zoals het rooien van de aanwezige beplanting en het verwijderen van oude verhardingen.

Er werd één verontreinigingskern met minerale olie ontgraven en afgevoerd voor verwerking (ca. 850 ton). Aangezien er voor de leeflaag een grote hoeveelheid propere grond, namelijk 54.000 ton, aangevoerd moest worden, werd geopteerd om het transport van deze gronden indien mogelijk via de waterweg te transporteren tot op het terrein. Dit om hinder op de weg en dan specifiek in het dorpscentrum van Burcht te vermijden. Het aanbrengen van de leeflaag werd gefaseerd aangepakt zodat er steeds een deel van de site toegankelijk bleef voor recreatieve bezoekers.de wallen leeflaag De aangevoerde gronden werden op de voorziene dikte uitgespreid.

Het aanbrengen van de leeflaag werd midden 2013 afgerond. Het terrein werd vervolgens ingezaaid met een bloemenweidemengsel.

De OVAM stelde Ecorem nv aan als erkend bodemsaneringsdeskundige die de werken van nabij opvolgde. Alle aangevoerde gronden voor de leeflaag werden gecontroleerd op kwaliteit alsook werd nagegaan of de leeflaag in de juiste dikte werd aangebracht.

Samenwerking met de gemeente Zwijndrecht

De OVAM en de gemeente Zwijndrecht hebben voor de bodemsaneringswerken een overeenkomst afgesloten zodat de eindtoestand van het terrein na sanering wordt afgestemd op het masterplan “Dorp aan de stroom” dat in opdracht van de gemeente werd opgemaakt. Zwijndrecht betaalt een aantal werken die niet direct verband houden met de bodemsanering. Het gaat hier onder meer om de aanplanting van hoogstammige bomen en het verplaatsen van het kunstwerk “de lettertuin”.

 

lettertuin

Hoe ziet het terrein er uit na de werken?

Met het inzaaien heeft het terrein opnieuw een groen uitzicht gekregen. Ter compensatie van de gekapte bomen heeft de OVAM in het najaar van 2014 zo’n 2.250 nieuwe bomen en struiken aangeplant. Er werd gekozen voor een mix van inheemse soorten zoals zomereik, lijsterbes, meidoorn, sporkehout, hondsroos, sleedoorn en vlier. Daarnaast leverde de gemeente Zwijndrecht nog eens 56 bijkomende grotere bomen die door de OVAM geplant werden.

De kwaliteit van het grondwater alsook het intact blijven van de leeflaag worden verder opgevolgd. Er wordt een monitoring van het grondwater gedurende meerdere jaren uitgevoerd. Na de boomaanplant is de actieve sanering van deze historisch verontreinigde site afgerond. Een gezonde grond is immers cruciaal voor de kwaliteit van ons leven en voor onze fauna en flora.

Wie is wie?

De OVAM is opdrachtgever voor deze sanering
Projectleider OVAM: Christine Van Tricht, ambtshalve@ovam.be

Erkend bodemsaneringsdeskundige
Ecorem NV

Contactpersoon bij gemeente Zwijndrecht
Rik Van Buynder

Oeverkant - De Wallen