Informatie voor bedrijven

Wat zijn batterijen en accu's ?

De Vlaamse afvalstoffenwetgeving hanteert volgende definities voor batterijen en accu’s:

  • batterij of accu: bron van door rechtstreekse omzetting van chemische energie verkregen elektrische energie, bestaande uit één of meer primaire (niet-oplaadbare) batterijcellen of uit een of meer secundaire (oplaadbare) batterijcellen;
  • batterijpak: set batterijen of accu’s die onderling verbonden zijn en/of voorzien zijn van een buitenverpakking, die één complete eenheid vormt en niet is bedoeld om door de eindgebruiker te worden opgedeeld of geopend.

Volgende batterijen vallen niet onder deze definitie: batterijen en accu’s in apparatuur om de ruimte ingestuurd te worden, en batterijen en accu’s in apparatuur voor de bescherming van wezenlijke belangen in verband met de veiligheid van de lidstaten, wapens, munitie en oorlogsmateriaal, met uitzondering van producten die niet voor specifieke militaire doeleinden zijn bestemd.

Afgedankte batterijen en accu's zijn gevaarlijke afvalstoffen

Loodaccu's, NiCd batterijen, kwikhoudende batterijen en ongesorteerde mengsels van batterijen zijn gevaarlijke afvalstoffen. Dit wordt bepaald in de Europese afvalstoffenlijst (bijlage 2.1 van VLAREMA). De afvalstoffenlijst duidt de gevaarlijke afvalstoffen aan met een *. Voor afgedankte batterijen en accu's zijn volgende afvalstoffencodes opgenomen in de lijst:

Hoofdstuk 16 (06) batterijen en accu's

  • 16 06 01* loodaccu's
  • 16 06 02* NiCd-batterijen
  • 16 06 03* kwikhoudende batterijen
  • 16 06 04 alkalibatterijen (exclusief 16 06 03)
  • 16 06 05 overige batterijen en accu's

Hoofdstuk 20: stedelijk afval (huishoudelijk afval en soortgelijk bedrijfsafval, industrieel afval en afval van instellingen) inclusief gescheiden ingezamelde fracties

  • 20 01 33* onder 16 06 01, 16 06 02 of 16 06 03 vermelde batterijen en accu's alsook ongesorteerde mengsels van batterijen en accu's die dergelijke batterijen en accu's bevatten
  • 20 01 34 niet onder 20 01 33 vallende batterijen en accu's

Wat is de aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen en accu's?

Afgedankte batterijen en accu's zijn onderworpen aan de aanvaardingsplicht. De aanvaardingsplicht houdt in dat de eindverkoper, tussenhandelaar en producent/invoerder verantwoordelijk zijn voor het inzamelen en recycleren van afgedankte batterijen en accu's. Zij zijn verplicht om het afgedankte product terug te nemen en te laten recycleren.

De wettelijke bepalingen met betrekking tot de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zijn opgenomen in artikel 21 van het Materialendecreet (decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen) en in hoofdstuk 3 van het VLAREMA (Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen). De aanvaardingsplicht is gebaseerd op Europese regelgeving (Richtlijn 2006/66/EG betreffende batterijen en accu's).

De aanvaardingsplicht voor afgedankte batterijen en accu's geldt sinds 1 juni 1998.

De verantwoordelijkheden van de producent en/of invoerder van batterijen en accu's

De producent en/of invoerder van batterijen of accu's is verplicht om afgedankte batterijen en accu's gratis te aanvaarden en te zorgen voor de recyclage. De producent is verantwoordelijk voor de financiering van sensibilisering, inzameling, verwerking en recycling.

Wie is “producent/invoerder” van batterijen (artikel 1.2.1.§4, 7° van het VLAREMA):

  • producent van batterijen en accu’s : persoon die, ongeacht de gebruikte verkooptechniek, met inbegrip van de techniek voor communicatie op afstand, batterijen of accu’s, met inbegrip van die welke in apparaten of voertuigen zijn ingebouwd, beroepsmatig voor het eerst op het grondgebied op de markt brengt, al dan niet voor eigen gebruik.

Wat wordt verstaan onder 'op de markt brengen' van batterijen en accu’s (artikel 1.2.1.§4, 6° van het VLAREMA):

  • het leveren of ter beschikking stellen, al dan niet tegen betaling, aan een derde, met inbegrip van invoer in het douanegebied.

De producent/invoerder heeft 2 mogelijkheden om te voldoen aan zijn verplichtingen: aansluiten bij een collectief systeem of een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan opstellen.

In geval van een collectief systeem staat een beheersorganisme in voor de praktische uitvoering van de aanvaardingsplicht. Het beheersorganisme kan alle taken van de aanvaardingsplicht overnemen of enkel administratieve taken. Het collectieve systeem wordt gefinancierd aan de hand van verschillende soorten bijdrages of lidgelden, die door de producent aan het beheersorganisme worden betaald bij het op de markt brengen van een batterij. Afhankelijk van het type bijdrage neemt het beheersorganisme bepaalde taken van de producent over.

Voor de uitvoering van de aanvaardingsplicht batterijen zijn er 2 beheersorganismen:

  • Bebat werd opgericht door de producenten en invoerders van batterijen en accu's, en is beheersorganisme voor alle afgedankte batterijen en accu's (inclusief batterijen voor de aandrijving van HEV). Op de website van Bebat kan u steeds een actueel overzicht vinden van de milieu- en administratieve bijdragen.
  • Febelauto werd opgericht door verschillende beroepsfederaties die actief zijn in de autosector, en is beheersorganisme voor batterijen voor de aandrijving van hybride, plug-in hybride en elektrische (met inbegrip van brandstofcel) personenauto’s en lichte bestelwagens van categorie N1 en M1 en bromfietsen en motorfietsen van categorie L, en die meer dan 20 kg wegen en een voltage hebben hoger dan 60 Volt DC.

Indien de producent/invoerder een individueel systeem voor het beheer van afgedankte batterijen wil opzetten, moet een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan ter goedkeuring aan de OVAM voorgelegd worden. In dit plan moet worden beschreven hoe de producent/invoerder individueel aan de aanvaardingsplicht voldoet. Concreet betekent dit dat de producent/invoerder dient in te staan voor o.a. sensibilisering, inzameling en recycling van de batterijen die door het bedrijf op de markt worden gebracht en dat hierover jaarlijks dient gerapporteerd te worden aan de OVAM. Deze rapportage dient éénmaal gedurende de looptijd van het plan gevalideerd te worden door een externe keuringsinstelling. De recyclagepercentages moeten berekend worden volgens de methode bepaald in de Europese Verordening 493/2012.

Inzameling en recyclage van afgedankte batterijen

De wijze waarop afgedankte batterijen worden ingezameld, is afhankelijk van het systeem (individueel of collectief systeem) dat werd gekozen bij het op de markt brengen van de batterij, en van het type batterij.

Batterijen waarvoor de invoerder een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan heeft afgesloten met de OVAM, worden na afdanking via het individuele systeem ingezameld. In praktijk zijn er slechts enkele individuele plannen. De lijst met goedgekeurde individuele plannen is raadpleegbaar op de OVAM website.

De inzameling van het merendeel van de batterijen verloopt bijgevolg via een collectief systeem:

Afgedankte batterijen die gratis door Bebat worden ingezameld Afgedankte batterijen die niet of niet gratis door Bebat worden ingezameld
Gewone batterijen uit huishoudelijk gebruik:
zowel wegwerp als herlaadbare batterijen
Loodstartbatterijen en loodbatterijen > 3 kg
Grotere (herlaadbare) batterijen 
vb. batterijen van boormachines, elektrische fietsen,...
Batterijen voor de aandrijving van hybride en elektrische voertuigen
vb. auto's, bussen, heftrucks, golfkarretjes
Lithiumstartbatterijen Batterijen > 20 kg: dit is een niet-standaard inzameling

Voor de batterijtypes vermeld in de eerste kolom zorgt Bebat voor de gratis ophaling en recyclage van de afgedankte batterijen. Bebat wordt hiervoor gefinancierd door milieubijdrages, betaald bij het op de markt brengen van nieuwe batterijen.
Kleine hoeveelheden afgedankte batterijen kunnen verzameld worden in een inzameldoos of inzamelzakje. Voor grotere hoeveelheden afgedankte batterijen kan u contact opnemen met Bebat voor de plaatsing van een inzamelunit. Via de website van Bebat kan u inzamelrecipiënten aanvragen. De inzamelrecipiënten worden gratis ter beschikking gesteld en gratis opgehaald en vervangen. Kleine hoeveelheden afgedankte batterijen die worden verzameld in een inzameldoos of -zakje, kunnen naar een Bebat-inzamelunit op het recyclagepark of in één van de duizenden inzamelpunten in vb. hyper- en supermarkten gebracht worden.
De op de verschillende inzamelpunten verzamelde gebruikte batterijen en accu's worden in opdracht van Bebat regelmatig opgehaald door geregistreerde inzamelaars. Vervolgens worden de afgedankte batterijen en accu's gesorteerd en overgebracht naar gespecialiseerde, vergunde recyclers. Meer informatie over de hoeveelheden ingezamelde batterijen en de recyclage van de afgedankte batterijen kan u vinden op de website van Bebat. Het Bebat inzamel- en recyclagesysteem wordt opgevolgd en gecontroleerd door de OVAM.

Afgedankte loodstartbatterijen en andere loodbatterijen (> 3 kg) worden niet ingezameld via de Bebat-inzamelrecipiënten. Loodstartbatterijen en andere loodbatterijen (> 3 kg) hebben een positieve waarde, en worden via vrije markt werking ingezameld door geregistreerde inzamelaars en/of vergunde recyclers. Ook worden deze batterijen gratis teruggenomen door de leveranciers.

De gratis inzameling van afgedankte batterijen voor de aandrijving van hybride en elektrische voertuigen (= HEV) verloopt doorgaans via de automerken zelf. U kan hiervoor rechtstreeks contact opnemen met de (merk)garage of via één van de beheersorganismen (Bebat of Febelauto). Sommige voertuigproducenten hebben overeenkomsten afgesloten met een beheersorganisme of een derde om de inzameling te organiseren.

Bovendien bepaalt de wetgeving dat de eindverkoper, tussenhandelaar en producent/invoerder van batterijen en accu's verplicht zijn om afgedankte batterijen, die klanten in het kader van de aanvaardingsplicht aanbieden, gratis te aanvaarden.
De eindverkoper van batterijen moet op een duidelijk zichtbare plaats in elk van zijn verkooppunten een bericht aanbrengen waarop onder de titel “AANVAARDINGSPLICHT” is aangegeven op welke wijze hij voldoet aan de aanvaardingsplicht (vb. via het Bebat of Febelauto-systeem, of via een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan) en op welke wijze de klant zich kan ontdoen van zijn afgedankt product. Ook bij verkoop buiten een verkoopsruimte moet de consument hierover geïnformeerd worden.

Naast bovenvermelde mogelijkheden voor de gratis inzameling van afgedankte batterijen en accu's, kan de houder ook afgedankte batterij of accu's laten ophalen door een door de OVAM geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar, of rechtstreeks afvoeren naar een vergunde recycler. Voor de verwerking en/of recyclage van batterijen is steeds een milieuvergunning vereist. Indien u meer informatie wenst over vergunde recyclers kan u steeds contact opnemen met de OVAM.

Transport van afgedankte batterijen en accu's

Uiteraard moeten transporten van afgedankte batterijen voldoen aan de wetgeving met betrekking tot het vervoer van afvalstoffen:

  • Tijdens elk (binnenlands) transport van afgedankte batterijen moet een volledig ingevuld identificatieformulier aanwezig zijn. Zowel de afvalstoffenproducent, als de inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar bewaren het originele, volledig ingevulde identificatieformulier gedurende een periode van minimaal 5 jaar. Deze verzameling van identificatieformulieren maakt deel uit van het afvalstoffenregister.
  • Grensoverschrijdend transport van afgedankte batterijen moet gebeuren in overeenstemming met de Europese verordening 1013/2006. Volgens deze verordening worden afgedankte batterijen ingedeeld onder de volgende codes:
  • A1160: oude loodbatterijen, intact of in stukken.
  • A1170: ongesorteerde lege batterijen, uitzondering van mengsels van uitsluitend in lijst B genoemde batterijen. Lege batterijen die niet op lijst B voorkomen en die in bijlage I genoemde bestanddelen in zodanige hoeveelheden bevatten dat ze gevaarlijk worden.
  • B1090: oude accu's die aan bepaalde specificaties voldoen, met uitzondering van lood-, cadmium- en kwikbatterijen.

Dit betekent dat een vooraf goedgekeurde kennisgeving vereist is voor de grensoverschrijdende overbrenging van lood-, cadmium- en kwikhoudende batterijen alsook voor ongesorteerde mengsels waarin deze batterijen aanwezig kunnen zijn. Voor de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen van de B-lijst (vb. code B1090) die bestemd zijn voor nuttige toepassing, geldt de algemene informatieverplichting volgens artikel 18 van de Verordening 1013/2006.

Voor uitvoer van afvalstoffen van de A-lijst (A1160 en A1170) naar niet-OESO landen geldt er een exportverbod. Voor de uitvoer van afvalstoffen van de B-lijst voor nuttige toepassing gelden de verordeningen: 1418/2007/EG, 740/2008, 967/2009/EG en 837/2010/EG. Voor het bepalen van de juiste procedure neemt u best contact op met de OVAM. Algemene informatie over de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen vindt u op de OVAM website.

Opslag van afgedankte batterijen en accu's

Afgedankte batterijen en accu's die in het kader van de aanvaardingsplicht worden aanvaard van klanten moeten gescheiden van andere afvalstoffen worden opgeslagen, op overdekte locaties met vloeistofdichte vloer.

Voor de opslag van afgedankte batterijen en accu's die worden ingezameld via het collectieve Bebat-systeem gebruikt u de Bebat-unit. Voor afgedankte batterijen die worden opgeslagen en ingezameld buiten het Bebat-inzamelsysteem, gebruikt u weersbestendige afgedekte en zuurbestendige containers.

Het is verboden om afgedankte batterijen en accu's te ontdoen van zuren buiten een inrichting die vergund is voor de verwerking van afgedankte batterijen en accu's.
Voor zover u de afgedankte batterijen die u van uw klanten heeft ontvangen op een regelmatige basis afvoert of laat afvoeren, heeft u geen vergunning nodig voor de opslag van afgedankte batterijen en accu's.

Controlebevoegdheid van de OVAM

De OVAM is de bevoegde instantie voor controle op de aanvaardingsplicht. De toezichthouders van de OVAM hebben het recht op o.a. toegang, inzage/kopie van zakelijke gegevens en het doen van vaststellingen. De toezichtrechten van de toezichthouders zijn opgenomen in het decreet algemene bepalingen milieubeleid van 5 april 1995 (Titel XVI, hoofdstuk III, artikel 16.3.10) en zijn uitvoeringsbesluit.

Als er overtredingen worden vastgesteld kan er een verslag van vaststelling (VVV) of een proces verbaal (PV) worden opgesteld.

Contact

Dienst ketenbeheer en bedrijven - team EEA & metallurgie
015 284 357
batterijen@ovam.be