Asbest professional

Verwijdert u voor uw beroep regelmatig asbesthoudende materialen? Of biedt u diensten aan rond het beheer, het transport of het identificeren van asbest? Neem dan de juiste maatregelen wanneer u met asbest aan de slag gaat.

Bent u ook een werkgever? Doe dan het nodige om uw werknemers te beschermen tegen de mogelijke risico’s van asbest en om het asbest in uw bedrijfsgebouw te beheren.
 

 

Zelfstandigen of eenmanszaak

Welke verplichtingen?

Als zelfstandige met een eenmanszaak valt u niet onder de werkgeversverplichtingen van de federale codex Welzijn op het werk. U moet zich wel houden aan de Vlaamse milieuwetgeving rond asbest, net als elke burger.

Welke asbesttoepassingen mag een zelfstandige verwijderen?

Stuit u als zelfstandige op een asbesttoepassing? Controleer eerst of u ze zelf mag verwijderen. Dat hangt af van het type asbest, van de toestand en van waar het asbest zich bevindt.

Hoe asbest verwijderen als zelfstandige?

Neem altijd de juiste voorzorgsmaatregelen voor u een asbesttoepassing wegneemt. Doe dat zowel voor, tijdens als na het verwijderen.

 

Loodgieters en verwarmingstechnici

Asbesthoudende gipsisolatie – niet verwijderen

Werkt u als loodgieter of verwarmingstechnicus? Dan is de kans groot dat u vaak in aanraking komt met asbesthoudende gipsisolatie rond cv-leidingen.

Opgelet:

Vraag uw klant daarom om een erkende asbestverwijderaar in te schakelen. De klant moet vooraf ook een staal van de gipsisolatie laten analyseren door een erkend asbestlabo.

Asbesthoudende gipsisolatie – niet beschadigen

Voert u werken uit aan een verwarmingsketel of aan de leidingen zelf? Let er dan op dat u de asbesthoudende gipsisolatie niet beschadigt. Het karton en de las- of minerale wol onder de gipslaag zijn niet asbesthoudend. Kunt u niet vermijden dat het materiaal beschadigd raakt? Laat het werk dan over aan een erkende asbestverwijderaar. U loopt immers het risico om schadelijke asbestvezels los te maken.

 

Aannemers

Als gewone aannemer mogen uw werknemers bepaalde asbesthoudende materialen zelf verwijderen via de methodiek 'eenvoudige handelingen', op voorwaarde dat:

  1. de betrokken werknemers een geldig opleidingsattest ‘eenvoudige handelingen’ op zak hebben;
  2. u een destructieve asbestinventaris en een personeelsregister opmaakt voor de werf;
  3. u de werf vijftien kalenderdagen op voorhand meldt aan de bevoegde diensten;
  4. de werknemers een jaarlijkse gezondheidscontrole ondergaan.

Opgelet: Uw werknemers mogen via de methodiek 'eenvoudige handelingen' niet alle asbesttoepassingen verwijderen. Hier vindt u terug wat werknemers mogen verwijderen via de techniek 'eenvoudige handelingen'.

Voorwaarde 1: opleidingsattest ‘eenvoudige handelingen’

Wilt u als aannemer een asbesttoepassing verwijderen? Dat kan alleen als uw werknemers een geldig opleidingsattest ‘eenvoudige handelingen’ op zak hebben. Het attest moet jaarlijks hernieuwd worden.

Voorwaarde 2: destructieve asbestinventaris- en registerplicht

Voor u aan een werf begint, moet u op voorhand een destructieve asbestinventaris (laten) opstellen van de werkzone. De destructieve asbestinventaris beschrijft alle asbesthoudende materialen die in de werkzone aanwezig zijn: en kunnen vrijkomen.

  • rechtstreeks waarneembare materialen;
  • ingesloten materialen die tijdens de werken of het slopen bloot komen te liggen.

Dankzij de inventaris kan al het asbest worden weggenomen voor de werken beginnen. Zo komen werknemers niet ongewenst in aanraking met het asbest, en komt het niet in het sloopafval terecht.

Opgelet: voorafgaand aan de sloop van gebouwen moet de bouwheer vaak over een sloopopvolgingsplan beschikken. Een destructieve asbestinventaris maakt hiervan onderdeel uit.

Daarnaast moet u alle betrokken werknemers registreren in een personeelsregister, dat u vervolgens veertig jaar lang bewaart.

Voorwaarde 3: meldingsplicht voor de werf

U bent als aannemer verplicht om een werf waarop asbest aanwezig is vijftien kalenderdagen op voorhand te melden aan:

Uw melding moet de volgende informatie bevatten:

  • ligging van de bouwplaats;
  • type en hoeveelheid asbest waaraan uw werknemers worden blootgesteld;
  • beschrijving van de werkzaamheden en van de toegepaste technieken;
  • aantal betrokken werknemers;
  • begindatum en duur van de werken;
  • beschrijving van de maatregelen die u neemt om de blootstelling van uw werknemers aan het asbest te beperken.
Voorwaarde 4: jaarlijkse gezondheidscontrole

Gaat u een werf opstarten waar uw werknemers mogelijk blootgesteld worden aan asbest? Dan moeten de betrokken werknemers eerst een gezondheidscontrole ondergaan bij de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer. Die controle vindt minstens eenmaal per jaar plaats, zolang de werknemers worden blootgesteld aan het asbest.

Is er volgens de arbeidsgeneesheer een voortgezet gezondheidstoezicht nodig? Dan moet u als werkgever dat toezicht organiseren. De arbeidsgeneesheer zal de betrokken werknemers ook informatie en advies bezorgen over het voortgezet toezicht.
Belangrijk: het gezondheidsdossier van de werknemers wordt tot minstens veertig jaar na het einde van de blootstelling bewaard.

Welke asbesttoepassingen mag een aannemer verwijderen?

U mag als aannemer via de methodiek 'eenvoudige handelingen' niet zomaar alle asbesthoudende materialen verwijderen. Voor asbesttoepassingen die niet voorkomen in de volgende opsomming moet u altijd een beroep doen op een erkende asbestverwijderaar.

Deze asbesttoepassingen mogen uw werknemers met 'opleidingsattest eenvoudige handelingen' verwijderen. Dit staat omschreven in de Codex voor het welzijn op het werk:

  1. hechtgebonden asbest die niet beschadigd is of waarbij er geen vrije vezels zichtbaar zijn en waarbij verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand;
  2. hechtgebonden asbest die beschadigd is of waarbij er vrije vezels zichtbaar zijn en die verwerkt is in een buitentoepassing waarbij geen derden aanwezig zijn, voor zover de verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand;
  3. asbesthoudende dichtingen of pakkingen;
  4. asbesthoudende koorden en geweven materialen;
  5. asbesthoudende remvoeringen en analoge materialen;
  6. losgebonden asbesthoudend plaatmateriaal, asbestkarton, voor zover het asbest gefixeerd is en het eenvoudig gedemonteerd, weggenomen en verpakt kan worden zonder de asbesthoudende materialen te breken of te beschadigen;
  7. asbestcontaminatie van een lokaal, ruimte, gebouw of technische installatie waarbij er geen zichtbare asbestresten aanwezig zijn, voor zover het lokaal, de ruimte, het gebouw of de technische installatie gereinigd wordt met stofzuigers met een absoluutfilter en door middel van vochtige doeken.
Hoe asbest verwijderen als aannemer?

Uw werknemers mogen asbesthoudende materialen alleen verwijderen als ze de techniek van de ‘eenvoudige handelingen’ toepassen:

Voor het verwijderen

Zorg dat uw werknemers goed voorbereid aan de werken beginnen:

  • Controleer via een risicoanalyse of u het asbesthoudende materiaal zelf mag wegnemen of een erkende asbestverwijderaar moet inschakelen.
  • Stel een werkplan op waarin u alle stofbeperkende maatregelen oplijst.
  • Laat op voorhand een luchtmeting uitvoeren door een erkend asbestlabo. Het labo zal nagaan of de techniek die u wilt gebruiken geen te hoge concentratie aan asbest veroorzaakt in de lucht (maximaal 0,01 asbestvezel per cm3).
    • Wordt de maximale concentratie overschreden? Dan moet u een andere techniek gebruiken.
    • Wordt de maximale concentratie niet overschreden? Dan is een luchtmeting niet meer verplicht als u de techniek later op een gelijkaardig materiaal en in dezelfde omstandigheden toepast.
    • Opgelet: ook de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer en de preventieadviseur moeten hun advies geven over de gekozen techniek. In geval van twijfel kunt u contact opnemen met de regionale dienst van de Algemene Directie TWW.
  • Verzamel het nodige materiaal: beschermende kledij, water of een ander fixeermiddel om de asbestvezels vast te zetten, afdekfolie en dubbele asbestafvalzakken.
  • Sluit de toegang tot de ruimte en tape alle kieren en spleten af.
  • Bedek loopzones, de vloer en de inboedel van de ruimte met afdekfolie.
  • Voorzie een werfafbakening en signalisatie.

Tijdens het verwijderen

Houd tijdens de werken rekening met de volgende veiligheidsvoorschriften:

  • Waak erover dat er geen minderjarigen in de buurt zijn.
  • Zorg ervoor dat de werknemers de juiste beschermende kledij dragen.
  • Vermijd stof door het asbest te bevochtigen of te fixeren. Dat doet u door water te vernevelen of door een aangepast fixeermiddel te gebruiken.
  • Demonteer asbestelementen door ze een voor een met de hand los te maken of los te schroeven.
  • Alle werktuigen die stof veroorzaken, al is het maar een beetje, maken asbestvezels los. Gebruik daarom alleen handwerktuigen (schroevendraaier of klauwhamer) en geen mechanische werktuigen met een grote draaisnelheid of onder hoge druk (boor- en schuurmachines, zaag- en slijpschijven, hogedrukreiniger). Als u het asbesthoudend materiaal zelf niet beschadigt, kan u wel werktuigen hanteren om bijvoorbeeld verroeste bouten door te zagen.
  • Probeer het asbest niet te breken.
  • Gooi het asbest nooit naar beneden, maar breng het voorzichtig naar de begane grond.

Na het verwijderen

Ruim het asbest en de beschermende kledij na de werken correct op:

  • Verpak het asbest zo intact mogelijk in de dubbele asbestafvalzakken.
  • Houd het asbestafval gescheiden van de rest van het sloopafval.
  • Hebt u binnen in een gebouw asbest verwijderd? Maak dan alles schoon met water  en gooi gebruikte dweilen of doeken bij het asbestafval. Verlucht het gebouw goed. Stofzuigen doet u enkel met een stofzuiger met industriële Hepa-filter
  • Doe de beschermende kledij en het stofmasker buiten uit en gooi ook die bij het asbestafval.
  • Spoel schoenen buiten af.
  • Voer het verpakte asbestafval correct af.

 

Erkende asbestverwijderaars

Wilt u erkend worden als asbestverwijderaar? Of bent u al erkend, maar hebt u vragen over de wetgeving en procedures? Neem dan contact op met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO).

 

Dakwerkers

‘Eenvoudige handelingen’ en werkgeversverplichtingen

Bent u actief als dakwerker? Dan komt u wellicht regelmatig in aanraking met asbesthoudende dak- en gevelbekledingen. Net als een gewone aannemer mag u zo’n asbestdak of -gevel onder bepaalde voorwaarden zelf wegnemen:

  • U moet de techniek van de ‘eenvoudige handelingen’ toepassen.
  • Als u werknemers in dienst hebt, moet u ook voldoen aan de federale werkgeversverplichtingen.
Asbestdaken en -gevels

Veilig een asbestdak of -gevel verwijderen is niet vanzelfsprekend. De OVAM stelde daarom samen met de sector de pdf bestandCVGP veilig werken met asbestdaken en -gevels.pdf (3.03 MB) op.

De code is een handige leidraad voor dakwerkers die regelmatig op asbest stuiten. U leest er onder meer:

  • aan welke verplichtingen u als werkgever moet voldoen;
  • welke risico’s komen kijken bij verweerd asbestcement;
  • welke maatregelen u moet nemen om de werf voor te bereiden en uit te voeren.
Asbestcharter

In de loop van 2019 kunt u zich als dakwerker aansluiten bij het Asbestcharter voor dakaannemers: een initiatief van de OVAM, de Bouwunie en de Vlaamse Confederatie Bouw. Wie aangesloten is bij het charter verbindt zich ertoe:

  • alle wettelijke verplichtingen na te leven in verband met asbest;
  • te werken volgens de code van goede praktijk.

Zo ontstaat een systeem van kwaliteitsgarantie dat zorgt voor een gelijk speelveld voor alle dakwerkers. Publieke en private opdrachtgevers zullen aangemoedigd worden om alleen samen te werken met dakwerkers aangesloten bij het charter, of met dakwerkers die minstens de code van goede praktijk naleven. Bovendien zal de OVAM meer controles uitvoeren op werven van niet-aangesloten dakwerkers.

 

Asbestdeskundigen

Erkenning als asbestdeskundige

Maakt u regelmatig een asbestinventaris op van het aanwezige asbest in bedrijfsgebouwen of in de werkzone van werkgevers? Dan werkt u als asbestdeskundige, een expert in het herkennen en beoordelen van asbesttoepassingen. Hiervoor bestaat geen erkenning door FOD WASO. Voorlopig zal dit niet wijzigen.

De FOD WASO houdt wel al toezicht op erkende asbestlabo’s die deze diensten aanbieden.

Een sloopopvolgingsplan bevat ook een destructieve asbestinventaris. Enkel indien de sloop wordt opgevolgd door een erkende sloopbeheersorganisatie moet een geregistreerd deskundige het sloopopvolgingsplan opmaken.

Hoe een asbestinventaris opmaken?

Voor het opstellen van een asbestinventaris voor werkgevers bestaat geen standaard procedure. De FOD WASO publiceerde wel een brochure als leidraad.  Gebouwen, machines en installaties die moeilijk bereikbaar zijn en die in normale omstandigheden geen aanleiding kunnen geven tot blootstelling aan asbest, moeten niet geïnventariseerd worden. Intact materiaal dat in normale omstandigheden niet wordt beroerd, mag door monsternemingen, bedoeld om de inventaris op te stellen, niet beschadigd worden.

Maakt de asbestinventaris onderdeel uit van een sloopopvolgingsplan dan gebeurt de opmaak volgens de wettelijke standaardprocedure opmaak sloopopvolgingsplan.

Vandaag zijn enkel werkgevers verplicht om een asbestinventaris te bezitten van het aanwezige asbest in hun bedrijfsgebouw of werkzone. Met het actieplan Asbestafbouw wil de Vlaamse Regering dat uiterlijk tegen 2032 alle gebouw- of woningeigenaars over een asbestinventaris beschikken.  Bij verkoop van gebouwen of woningen wordt de asbestinventaris reeds vroeger verplicht.

Een asbestinventarisattest zal in Vlaanderen in de toekomst door de OVAM afgeleverd worden. Een gecertificeerd asbestdeskundige zal een asbestinventaris opmaken en vervolgens registeren in een centrale databankapplicatie bij de OVAM. Dit gebeurt op basis van een standaard inspectieprotocol. Na een correcte registratie, levert de OVAM een geldig asbestinventarisattest af. Het vormt een automatisch, uniek rapport van de asbestinventarisgegevens van een gebouwinspectie.

Wanneer de verplichting bij verkoop van kracht wordt, is nog niet exact gekend. Hiervoor moet het certificatiesysteem voor asbestdeskundigen en de databankapplicatie bij de OVAM operationeel zijn. De voorbereiding hiervan is in 2019 gestart.

Erkenning als ‘gecertificeerd asbestdeskundige inventarisatie’

Wilt u in de toekomst gecertificeerd worden als asbestdeskundige inventarisatie? Dan moet u:

  • Expertise aantonen in het herkennen en beoordelen van asbesthoudende materialen;
  • een opleiding en een stage volgen via een erkende certificatie-instelling.

U kan expertise bezitten door relevante ervaring en/of het volgen van een degelijke asbestopleiding. Expertise op basis van een asbestopleiding zal u vermoedelijk via een examen moeten aantonen.

Een door de OVAM erkende certificatie-instelling zal na een opleidings- en de stagetraject kandidaat asbestdeskundigen inventarisatie certificeren. Ze zal ook instaan voor de kwaliteitsborging van het certificaat via audits.

De OVAM start in 2019 volop met de voorbereiding en de uitwerking van de regelgeving en procedures. Nu kan u zich dus nog niet aanmelden of registreren als kandidaat asbestdeskundige inventarisatie.

U kunt de voortgang van de voorbereiding volgen via deze website of via uw sectororganisatie.

Opgelet: ook deskundigen die sloopopvolgingsplannen opstellen zullen in de toekomst een certificaat als asbestdeskundige inventarisatie moeten halen.

Erkende asbestlabo’s

De FOD WASO reikt de erkenningen uit voor asbestlabo’s in België. Een erkend asbestlabo mag:

  • het asbesthoudende karakter van een materiaal bepalen;
  • de concentratie asbest in de lucht meten op een werf.

Meer informatie over de wetgeving en procedures voor asbestlabo’s vindt u in de codex over het welzijn op het werk.

Asbest in materialen opsporen

Een erkend asbestlabo mag alleen het asbesthoudende karakter van een materiaal bepalen. Dat moet gebeuren via gepolariseerd lichtmicroscopie (PLM). Uitspraken doen over de concentratie van asbest in het materiaal (massapercentage) is onder de erkenning niet toegelaten. Het asbestlabo mag die concentratie wel rapporteren, maar moet expliciet vermelden dat de meting niet onder de erkenning valt.

Asbest in de lucht opsporen

Een erkend asbestlabo mag de asbestconcentratie meten die op een werf in de lucht aanwezig is. Dat kan gebeuren op vraag van een aannemer die wil controleren of een bepaalde techniek de maximale concentratie asbest in de lucht van zijn werkzone (0,01 asbestvezel per cm3) niet doet overschrijden.

De meting van het asbestgehalte moet gebeuren via een van de volgende methodes:

  • de norm NBN T96-102∗ “Werkplaatsatmosferen – Bepaling van de asbestvezelconcentratie – Membraanfiltermethode met optische fasecontrastmicroscopie”;
  • elke andere methode die gelijkwaardige resultaten oplevert.

Meer informatie over wetgeving en procedures vindt u op de website van de FOD WASO.

 

Transporteurs van asbestafval

Wilt u voor uw beroep asbestafval van anderen vervoeren? Dan moet u zich laten registreren als vervoerder of inzamelaar, of als afvalstoffenhandelaar of -makelaar. Registreer u online via de website van de OVAM. Vervoert u enkel asbestafval van uw eigen werf, bijvoorbeeld als dakwerker,  dan moet u zich niet laten registreren.

Contact

Heeft u het antwoord op uw vraag niet op onze website gevonden of wenst u ons te contacteren, dan kan u hiervoor dit formulier invullen.