Asbestdaken en -gevels

Een van de bekendste toepassingen van asbest is wellicht dak- of gevelbekleding, herkenbaar aan de typische golfplaten en leien. Bestaat het dak of de gevel van uw woning uit asbest? Houd dan rekening met de gezondheidsrisico’s en neem de juiste voorzorgsmaatregelen. Indien nodig moet u uw dak of gevel (laten) vervangen.

Wat is een asbestdak of -gevel?

Een asbestdak of -gevel is bekleed met leien, platen of golfplaten uit asbestcement, een in oorpsrong hechtgebonden asbesttoepassing. De leien en (golf)platen kunnen naast de klassieke grijstinten ook rood of zelfs roos van kleur zijn.

Tot de productie van asbestcement in 1998 verboden werd in België, werd het op grote schaal gebruikt om leien, vlakke platen en golfplaten mee te produceren voor dak- en gevelbedekking. Er wordt geschat dat er in Vlaanderen alleen al zo’n 86 miljoen m² aan asbestcementen daken en gevels op onze gebouwen ligt.

hoeveelheid asbest in vlaamse gebouwen

Asbestdak of -gevel herkennen

Honinggraat-textuur

U herkent een asbestdak of -gevel aan de textuur van het materiaal. Golfplaten uit asbestcement hebben een gewafelde textuur in de vorm van een honinggraat. Ze bestaan meestal ook uit verschillende lagen.

Asbestcementen leien zijn minder eenvoudig te herkennen. Dak- of gevelleien waar géén asbest in zit bestaan uit natuurlijke leisteen en hebben een licht gekarteld, glad oppervlak waarop zelden mos op groeit.

Productiejaar

U kunt een asbestcementen dak of gevel ook onderscheiden door naar het productiejaar van het materiaal te kijken. Plannen, facturen, technische fiches en andere gegevens van de fabrikant kunnen daarbij nuttig zijn.

Gebruik onze beslissingsboom voor golfplaten of voor leien om te bepalen of u te maken hebt met asbest. U vindt deze rechts op de pagina bij 'documenten en formulieren' terug. Kort samengevat zijn de volgende materialen altijd asbesthoudend:

  • leien geproduceerd voor 1990;
  • golfplaten geproduceerd voor 1992.

Asbestvrije leien of golfplaten herkent u aan de vermelding ‘N’ of ‘NT’ (New Technology). Golfplaten zonder asbest hebben ook altijd een verstevigingsbandje.

Plaatsingsjaar

In 1998 werd de productie van asbestcement verboden in België. Toch kunnen daken en gevels geplaatst na die periode asbest bevatten. Sommige bouwbedrijven hebben immers na het verbod hun voorraad aan asbestcementen leien en golfplaten nog opgebruikt.

Werd uw dak of gevel geplaatst tussen 1990 en 2001? En kunt u via de beslissingsboom niet bepalen of het materiaal asbest bevat? Laat dan een analyse uitvoeren door een erkend asbestlabo:

  • Een analyse kost ongeveer 50 euro.
  • Vraag na bij het labo hoe u op een veilige manier een staal van het materiaal kunt nemen. Lukt dat niet, dan komt het labo zelf een staal nemen.

Risico’s van een asbestdak of -gevel

Veroudering en verwering

Recent onderzoek toont aan dat de schadelijke asbestvezels in golfplaten en leien al na twintig jaar in de omgeving kunnen vrijkomen. Dat komt door veroudering en verwering van het materiaal, zowel aan de buiten- als aan de binnenzijde.

Dakbekleding verweert doorgaans sneller dan gevelbekleding. Gevelbekleding wordt immers minder blootgesteld aan regen en wind. Asbestcementen golfplaten zijn zelden gecoat. Ze zijn ook minder stevig dan asbestcementen leien. Hierdoor verweren ze meer dan leien.

Verwering buitenzijde

Door verwering van de buitenzijde van een asbesthoudende dak- of gevelbekleding kunnen vrije asbestvezels voorkomen op verschillende plaatsen rondom uw woning. Bijvoorbeeld:

  • in de omgevingslucht: in Nederland zijn er gemiddeld 35 asbestvezels aanwezig per kubieke meter lucht. Voor Vlaanderen bestaan er geen recente metingen, maar de concentraties zouden minstens gelijkaardig zijn.
  • in de dakgoot of op een plat dak: afstromend regenwater neemt asbestvezels mee via de dakgoot of via de overloop van een plat dak. Het opgedroogde slib en het mos dat achterblijft kan erg veel asbestvezels bevatten.
  • in de regenwaterput, de afvoer of de riolering: elke regenbui zorgt voor een nieuwe aanvoer van asbestvezels die terechtkomen in de regenwaterput, de afvoer of de riolering. Vooral in de onderste waterlaag en in het slib neemt de concentratie aan asbestvezels alsmaar toe.
  • in de afdruipzone op de bodem: waar geen dakgoot aanwezig is, komt het regenwater met de asbestvezels rechtstreeks op de bodem terecht.

Is het oppervlak van de leien of de golfplaten nog glad? En groeit er geen mos op? Dan is het asbestcement nog in goede staat. Meestal geldt dat alleen voor een recente (< 20 jaar oud) en gecoate bekleding, die niet sterk wordt blootgesteld aan weer en wind.

Om de toestand van uw asbestcementen dak of gevel objectief te bepalen, kunt u een expert inschakelen. Die kan de toestand visueel beoordelen of u kunt een kleefstaal laten analyseren door een erkend asbestlabo.

Verwering binnenzijde

Ook de binnenzijde van een asbestcementen bekleding kan na verloop van tijd verweren, bijvoorbeeld door:

  • het bewegen of trillen van het dakgebinte (door temperatuur of verkeer);
  • luchtverwarmingsstromen (in werkplaatsen);
  • mestdampen (in stallen).

De vrijgekomen asbestvezels kunnen achterblijven op op de onderliggende isolatie, het dakgebinte, de vloer of het aanwezige materieel. Golfplaten op een metalen dakstructuur zijn het gevoeligst voor verwering omdat die structuur door temperatuurverschillen uitzet en weer inkrimpt.

Verwering aan de binnenzijde van asbestcementen leien of golfplaten is moeilijk te herkennen. Om zeker te zijn laat u best het stof onder de bekleding analyseren door een erkend asbestlabo.

Voorzorgsmaatregelen

Bestaat uw dak- of gevelbekleding uit asbestcement? Dan moet u enkele voorzorgsmaatregelen nemen om het asbest niet te beschadigen en vervuiling te voorkomen. Als het asbest beschadigd is, komen er schadelijke asbestvezels terecht in de omgeving. Dat is gevaarlijk voor mens en milieu.

Algemene voorzorgsmaatregelen

Neem de volgende voorzorgsmaatregelen als uw dak of gevel asbest bevat:

  • Breek, slijp of schuur nooit asbesthoudende leien of golfplaten, boor er niet in en gooi er niet mee.
  • Gebruik geen regenwater om uw tuin mee te besproeien, om binnen te poetsen of in uw wasmachine.
  • Spoel uw schoenen af als u over het dak of de dakgoot hebt gelopen. Giet het spoelwater rechtstreeks in de riolering.
  • Vermijd het belopen of het bewerken van de afdruipzone waar het regenwater van uw dak loopt.
  • Reinig uw dakgoot alleen bij nat weer, verzamel het slib en gooi het dubbel verpakt bij het restafval.
Ontmossen verboden

Het is bij wet verboden om een asbesthoudende dak- of gevelbekleding te ontmossen.

Ontmossen beschadigt het oppervlak, waardoor grote hoeveelheden asbestvezels kunnen vrijkomen. De vrije asbestvezels vervuilen de omgeving en vormen een mogelijk risico voor de gezondheid.

Let op sommige ontmossingsbedrijven die aanbieden uw dak te ontmossen. Zij proberen u te overtuigen dat uw dak niet asbesthoudend is of dat hun manier van ontmossen is toegelaten. Weet dat alle kunstleien en golfplaten ouder dan 1990 in regel asbesthoudend zijn en dat geen enkele manier van ontmossen is toegelaten.

Plaats geen zonnepanelen of overzetdaken

Het is verboden om zonnepanelen,een overzetdak of andere constructies te plaatsen op een asbestdak of -gevel:

  • Bij de werken die daarvoor nodig zijn, wordt er geboord, geslepen en genageld in het asbesthoudende dak. Daardoor raken de onderliggende materialen vervuild met asbestvezels.
  • Een asbestdak onder een overzetdak blijft een bron van oud, sterk verweerd asbest. Het vormt een mogelijk risico voor de gezondheid en doet de waarde van uw woning dalen.

Asbestdak of -gevel vervangen

Vlaams actieplan Asbestafbouw

In haar actieplan Asbestafbouw besliste de Vlaamse Regering dat tegen 2034 alle asbestcementen daken en gevels in Vlaanderen vervangen moeten zijn. De aanleiding voor het actieplan is het recente inzicht dat asbestdaken en -gevels ook door verwering en veroudering een risico kunnen vormen.

Om risico’s te vermijden kunt u een asbestcementen dak of gevel best na ongeveer dertig jaar (laten) vervangen. Als u langer wacht, wordt het steeds moeilijker en duurder om het materiaal veilig te verwijderen. Hercoaten is geen optie omdat u een asbestdak niet mag afschuren of ontmossen. Ook een overzetdak plaatsen is verboden. U kan een asbestdak dus enkel vervangen.

Wilt u uw asbestdak (laten) vervangen? Bekijk hier of u in aanmerking komt voor ondersteuning of subsidies.

Asbestdak of -gevel zelf vervangen

In Vlaanderen mag u als burger zelf uw asbestcementen dak of gevel vervangen. Doe dat altijd op een veilige manier, zoals beschreven op deze webpagina en in deze brochure's:

Asbestdak of -gevel laten vervangen

Een (verweerde) asbestcementen dak- of gevelbekleding op een veilige manier verwijderen is niet vanzelfsprekend. Er komen heel wat maatregelen bij kijken om de risico’s en de verspreiding van asbestvezels te voorkomen.

Werk daarom alleen met een aannemer:

In de loop van 2019 zullen aannemers die dakwerken uitvoeren zich bovendien kunnen aansluiten bij het ‘Asbestcharter veilig werken voor dakaannemers’: een gezamenlijk initiatief van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM), de Bouwunie en de Vlaamse Confederatie Bouw. Het charter wil een systeem van kwaliteitsgarantie invoeren voor dakwerkers. Een dakwerker aangesloten bij het charter moet in orde zijn met alle wettelijke (werkgevers)verplichtingen en werken volgens de Code van Goede Praktijk.