De Lieve - Wondelgem

De Lieve 

De Lieve is van oorsprong een middeleeuws kanaal dat van Gent naar het Zwin bij Damme liep. Enkele eeuwen lang was het cruciaal voor de Gentse economie. Omdat later bredere en diepere kanalen werden gegraven raakte De Lieve in onbruik. Het werd afgesneden door nieuwe kanalen en werd hier en daar gedempt. De resterende stukken maakten soms een verwaarloosde indruk. De stad Gent wil de waterloop nu herwaarderen en een rol laten spelen in het groenblauwe netwerk. Beetje bij beetje wordt De Lieve ontsloten en terug aantrekkelijk gemaakt als waterelement voor de buurt.

Verontreiniging

Net ten noorden van Gent lag in Wondelgem sinds 1872 naast De Lieve een fabriek die onder meer teerproducten, asfalt en roofing produceerde. Pas eind jaren negentig van de 20e eeuw sloot de fabriek de deuren. De jarenlange industriële activiteiten zorgden voor bodem- en grondwaterverontreiniging. Het terrein wordt nu in fasen gesaneerd en krijgt een nieuwe functie als bedrijventerrein. Langs de westkant van het terrein vormt De Lieve de grens tussen de bedrijven en een woonwijk. Bij waterbodemonderzoek werd in bodem van De Lieve een sterke verontreiniging met minerale olie en PAK-componenten vastgesteld. Vermoedelijk was door lozingen en calamiteiten teer in de waterloop terecht gekomen. Door de jaren heen was een fijne sliblaag op het teer afgezet. Het teer was hierdoor geïsoleerd en had geen impact op de kwaliteit van het oppervlaktewater.

De ruiming van de Lieve Schets werking reactieve matten (Pieter Nieuwlaet, stad Gent)

De Lieve zorgt voor de afwatering van de buurt maar werd jarenlang niet geruimd. Omdat er bij hevige neerslag risico ontstond op overstromingen werd die ruiming uiteindelijk dringend. Hierbij zou het teer samen met de sliblaag worden verwijderd. Maar deze sliblaag is net de barrière tussen oppervlaktewater en grondwater. Omdat het grondwater rond de Lieve sterk verontreinigd is zou de verontreiniging door het wegnemen van de sliblaag naar het oppervlaktewater kunnen bewegen en stroomafwaarts meegevoerd worden. Net door de ruiming zou de waterkwaliteit van De Lieve dus achteruit kunnen gaan. De ruiming werd uitgevoerd in de winter van 2019. Het zwaar verontreinigde slib werd afgevoerd maar metingen tonen aan dat de waterkwaliteit van De Lieve inderdaad verslechterd is.

Naar een propere Lieve

Schets werking reactieve matten (Pieter Nieuwlaet, stad Gent)Om de verontreiniging die via het grondwater in De Lieve instroomt op te vangen worden reactieve matten geplaatst. Dit is een doorlaatbare constructie van geotextiel, vergelijkbaar met de structuur van een donsdeken. In de vakken wordt een vulmateriaal aangebracht dat verontreiniging vasthoudt of helpt afbreken. Als vulmateriaal worden witveen en biPlaatsing reactieve matochar (een soort houtskool) gebruikt.

De matten vervangen de oude, verontreinigde sliblaag en schermen het oppervlaktewater af van de verontreiniging in afwachting van de volledige sanering van de terreinen. De matten zijn geplaatst in september en oktober 2020. Gedurende de twee volgende jaren wordt de impact van de matten intensief opgevolgd. De matten blijven liggen tot door de verdere sanering van het vroegere fabrieksterrein de impact van de verontreiniging op De Lieve weggenomen is.

Het projectteam dat de verontreiniging van De Lieve aanpakt bestaat uit Envisan-Jan De Nul Group, Tauw, TTE Consultants, Witteveen+Bos en iFLUX..