Fermentatieproces ‘Bokashi’ geen evenwaardig alternatief voor compost

  • 14 december 2020

Bokashi is de naam van het tussenproduct dat ontstaat bij de fermentatie van organisch-biologisch afval. Dit afval wordt samen met hulpstoffen in laagjes op elkaar gestapeld. Voorbeelden van hulpstoffen zijn zogenaamde effectieve micro-organismen (EM), zeeschelpenkalk en kleimineralen. Fermentatie via Bokashi levert een tussenproduct van verwerking op. Van zodra het in de bodem zit, wordt het daar verder afgebroken in ongecontroleerde omstandigheden.

Compost vs. Bokashi

  1. Product vs. afvalstof  

Compost is een stabiel organisch middel, vrij van ziektekiemen en onkruidzaden. Het is een product en niet langer een afvalstof. Daarom kun je het gebruiken als bodemverbeteraar. Bokashi daarentegen is erg variabel en instabiel. Tijdens de fermentatie worden de ziektekiemen en onkruidzaden niet afgebroken, waardoor ze terug in de bodem terechtkomen. De ongecontroleerde afbraak van Bokashi in de bodem (mineralisatie), leidt tot een niet gekende vrijstelling van nutriënten. Bokashi is geen verwerking van het afval en blijft dus een afvalstof. Daardoor kun je het niet als bodemverbeteraar gebruiken. Bokashi is eerder een voorbehandeling, gevolgd door bijvoorbeeld compostering.  

2. CO2-uitstoot

Sommige bronnen beweren dat de CO2-uitstoot van Bokashi lager ligt dan dat van compostering, maar als we de totaalbalans bekijken is er weinig tot geen verschil. Tijdens het klassieke composteringsproces komt een deel van de CO2 vrij. De rest van de koolstof wordt gebonden aan stabiele organische stof in de humus en draagt bij aan de opbouw van koolstof in de bodem. In Bokashi komt er in eerste instantie minder CO2 vrij, omdat het afbraakproces wordt stilgelegd tijdens de fermentatie. Maar eens Bokashi in de bodem zit, wordt de koolstof door het bodemleven verder afgebroken en komt de CO2 eveneens vrij. Enkel als koolstof meerdere jaren opgeslagen blijft in de bodem gaat dit klimaatverandering tegen. Dit is alleen het geval wanneer koolstof in de vorm van stabiele organische stof (compost) aanwezig is en dus niet bij Bokashi.

Duurzame alternatieven

Innovatieve oplossingen voor de verwerking van organisch-biologisch afval zijn en blijven nodig. We moeten openstaan voor andere toepassingen. Het blijft echter belangrijk om de basisprincipes van veilige en kwaliteitsvolle verwerking niet uit het oog te verliezen. De doelstelling moet steeds zijn om producten af te leveren die we op een duurzame wijze kunnen toepassen.

Voor het verwerken van keuken- en tuinafval raden we aan om dit thuis te composteren in een compostvat of -bak. Voor wie geen tuin heeft en toch wil thuiscomposteren, kan een wormenbak in bepaalde mate een oplossing bieden. Daarnaast kun je het afval ook meegeven met het gft-afval, als dit in jouw regio huis-aan-huis wordt opgehaald.  

Kringloop sluiten  

Organisch-biologisch afval is een waardevolle grondstof. We kunnen er organische stof, nutriënten en energie mee recupereren, zodat we ons daarvoor niet moeten beroepen op schaarse primaire grondstoffen, zoals veen, fosforertsen of fossiele brandstoffen. Voorwaarde is wel dat het afval op een kwalitatieve en gecontroleerde manier wordt omgevormd tot een gestandaardiseerd en gehygiëniseerd product.