Dynamic Landfill Management (DLM)

Dynamic Landfill Management (DLM) is de duurzame integratie van grondstoffen uit stortplaatsen (in de vorm van materialen, energie, land en water) in de circulaire economie. Dit houdt ook in dat het een veilige opslag moet zijn met het idee deze in de toekomst te gebruiken (ELFM). In tussentijd wordt er een tijdelijke bestemming aan gegeven in afwachting van een definitieve veilige situatie (Duurzaam voorraadbeheer). Hierbij worden de primaire sociale en ecologische behoeften gerespecteerd.

Het doel van DLM is een grensoverschrijdende benadering zodat de stortplaats evolueert van storend object naar harmonisch geheel, door de negatieve effecten zoveel mogelijk te reduceren. Dit doen we met respect voor de EU reguleringen en wetgeving in de breedste zin van het woord: afvalbeheer, klimaat, overstromingsrisico’s, verharding, de betonstop en biodiversiteit. Het concept van 'ruimte als grondstof' ligt volledig in lijn met de noden van de EU om gedegradeerd land op te waarderen en te herbestemmen, specifiek door de herontwikkeling van brownfields zoals stortplaatsen aan te moedigen.

Evolution of the landfill-related terminology 2Ontwikkeling van de terminologie rond stortplaatbeheer. Operational landfill management  (oLfM); Enhanced Landfill Mining (ELFM); Enhanced Landfill Mining & Management  (ELFM²); Landfill Mining (LFM); Landfill Management(LfM); Waste to Materials (WtM); Waste to Energy (WtE); Waste to Land (WtL); Prevention of Groundwater (PrW).

Beslissingsondersteunende modellen

Binnen het Interreg Europe project COCOON introduceerde de OVAM het concept van Dynamic Landfill Management (DLM). Dit langetermijn beheer van stortplaatsen gaat niet uit van het houden van het stort als een statisch object maar streeft naar een optimale afstemming met de dynamische omgeving. Binnen die context hebben we niet enkel de zorg voor de milieuaspecten maar ook aandacht voor behoeften op het vlak van ruimte, grondstoffen, energie en water. Binnen het DLM worden de mogelijke bijdragen van stortplaatsen bekeken en het Interreg NW Europe project RAWFILL geeft informatie over het waardepotentieel van stortplaatsen.

In het RAWFILL project wordt een tweeledig beslissingsondersteunend model uitgewerkt met de naam ‘Cedalion’ en ‘Orion’. De ‘Cedalion’ toepassing is een doorgedreven verbetering van het Flaminco model en dient voor een eerste, zeer eenvoudige screening van het stortplaatspatrimonium. Momenteel (oktober 2019) gaat deze tool nog door een testfase.

De 'Cedalion' tool (MS Excel) kan gedownload worden via onderstaande link:

xlsm bestandCedaliontool v0.1.xlsm (315 kB)

Stortplaatsen die in 'Cedalion' als interessant naar voren komen, worden doorverwezen naar het nog in ontwikkeling zijnende Orion platform, waarin het project verschillende reeds bestaande toepassingen zal verzamelen. Het idee erachter is dat elk van deze toepassingen op zich zijn sterktes en zwaktes heeft, maar door ze gecombineerd te gebruiken er de beste beslissingen zullen kunnen genomen worden.

OVAM, in samenwerking met de Technische Universiteit Wenen, stelt hierin wel nog één nieuw ontwikkelde toepassing ter beschikking: Ontol. Daarin wordt de methodiek van het beoordelingsmodel United Nations Framework Classification for Resources (UNFC) toegepast. Dit is een classificatiesysteem in de circulaire economie. Het werd door de UN in 2018 ingevoerd om de antropogene voorraden naar hun mogelijke ontginning in te delen. Dit UN-classificatiesysteem is gebaseerd op het onderzoek van de TU Wien.

Uit een eerste samenwerking in 2015 tussen de OVAM en de TU Wien werd het Reclaf-model ontwikkeld. In 2018 werd een uitgebreidere samenwerking opgestart en dat resulteerde dus in Ontol: Online Tool for the Evaluation of Landfill Mining Projects.

Ontol is een beslissingsondersteunend model dat de economische en ecologische meerwaarde van Landfill Mining projecten onderzoekt. Op basis van de karakteristieken van het stortlichaam en de omgeving verschaft Ontol inzicht in de kosten, opbrengsten en milieuwinsten. Daarnaast wordt eveneens de klimaatimpact berekend. Partners uit de Interregs COCOON en RAWFILL zijn betrokken bij de testversie en leveren aldus een bijkomend klankbord.

Deze software vormt een onderdeel van het RAWFILL beoordelingskader en is vrij te gebruiken. De huidige demonstratieversie is enkel in het Engels beschikbaar, maar een Nederlandstalige handleiding wordt voorbereid.

Promotors Ontol toepassing

Enhanced Landfill Mining (ELFM) is één mogelijk scenario binnen Dynamisch Stortplaatbeheer (DLM). Het streeft naar een zo duurzaam mogelijke  valorisatie van materialen en energie uit een stortplaats . Dit houdt in dat er een maximalisatie is van materiaalrecyclage evenals een optimale energieproductie. 

De vraag naar grondstoffen en energiebronnen is groot en stijgt nog steeds. Er zuinig mee omgaan is nodig om ook in de toekomst aan deze vraag tegemoet te komen. Het is een grote uitdaging voor ondernemers, consumenten en beleidsvormers om materialen in de kringloop te behouden of ze opnieuw in te zetten.

De OVAM weet - dankzij haar eigen databanken en de Gemeentelijke Inventaris - dat er ongeveer 3.300 stortlocaties zijn in Vlaanderen. Deze storten ontstonden hoofdzakelijk in de periode 1945 tot 1995. Vooral in de eerste helft van deze periode, met de opkomst van de consumptiemaatschappij, was er een inefficiënte toepassing van grondstoffen en producten met als gevolg dat er veel verdween onder de grond in plaats van het te hergebruiken. Pas in de jaren ’80 ontstond er een draagvlak voor de nadelige effecten van deze stortactiviteiten. Hiertoe behoren bijvoorbeeld de verontreiniging van het leefmilieu en de belemmering van nabestemmingsmogelijkheden. Vandaag is het doel om dit materiaal terug boven te spitten en de kringloop te sluiten.

Een mogelijke nieuwe bron van materialen of energie zijn stortplaatsen, al dan niet afgewerkt. Zowel naar de praktische uitvoering als beleidsmatig heeft de OVAM diverse initiatieven genomen op het vlak van ELFM. Dit gebeurde steeds in overleg met de belanghebbenden.

Het nieuwe concept van duurzaam voorraadbeheer van stortplaatsen beoogt een valorisatie van (voormalige) stortplaatsen. Zowel de inhoud als het oppervlak kunnen op een duurzame wijze herontwikkeld worden. Daardoor voldoen we niet enkel aan behoeften inzake ruimte en grondstoffen maar bovendien wordt een belangrijk milieurisico weggenomen. 

COCOON en RAWFILL

Lees meer over de twee Europese Interregprojecten COCOON en RAWFILL.

Enhanced Landfill Mining (ELFM) is een strategisch project van de OVAM dat loopt over de periode 2011-2015. Dit concept is recentelijk ontwikkeld binnen het ELFM-consortium in Vlaanderen waarvan de OVAM ook deel uitmaakt.

Binnen OVAM zijn alle afdelingen betrokken omdat ELFM zowel de beleidsvelden afval, materialen en bodem omvat. Een ELFM-projectteam vult dit ELFM-concept concreter in.

Pact 2020

In het Pact 2020 en in “Vlaanderen in Actie” heeft Vlaanderen zich de ambitie gesteld om tegen 2020 belangrijke stappen te zetten naar een ‘kringloopeconomie’ met een zo laag mogelijke grondstof-, energie-, water-, materiaal- en ruimtegebruik en een zo beperkt mogelijke impact op milieu en natuur in Vlaanderen en de rest van de wereld.