Naar een asbestveilig Vlaanderen

De Vlaamse Regering streeft ernaar onze leefomgeving uiterlijk tegen 2040 asbestveilig te maken. Die doelstelling staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een breder beleid. Bijvoorbeeld op het vlak van:

  • klimaat: de verwijdering van risicovolle asbesttoepassingen in daken, gevels of rondom stookinstallaties triggert een energiezuinige vernieuwing met extra dak- of gevelisolatie, een nieuwe verwarmingsinstallatie of de mogelijkheid voor het plaatsen van zonnepanelen (verboden op asbestdaken).
  • circulaire bouw: gevaarlijke stoffen zoals asbest verwijderen is essentieel om sloopmaterialen terug in de kringloop te brengen en zo duurzame, circulaire gebouwen en renovaties mogelijk te maken.
  • ruimtelijke ordening: dankzij de sloop van oude, asbesthoudende gebouwen in buitengebieden ontstaat er nieuwe ruimte.
  • wonen: asbestveilig wonen is een onmisbaar onderdeel van de basiswoonkwaliteit.

 

Een asbestveilig Vlaanderen?

Enkel nog asbest in goede staat

De Vlaamse Regering wil Vlaanderen uiterlijk tegen 2040 volledig ‘asbestveilig’ maken. Dat betekent:

  • dat er enkel nog asbesttoepassingen in goede staat in onze leefomgeving aanwezig mogen zijn;
  • dat al het risicovolle asbest veilig is weggenomen en opgeborgen.

Asbesthoudende materialen zijn een risico als ze door beschadiging, veroudering of verwering schadelijke asbestvezels afgeven in de omgeving. Ook wanneer de kans bestaat dat een asbesttoepassing asbestvezels afgeeft, wordt ze als risicovol beschouwd.

Actieplan Asbestafbouw

Om onze leefomgeving tegen 2040 asbestveilig te maken keurde de Vlaamse Regering in 2018 het actieplan Asbestafbouw goed. Het plan bevat verschillende maatregelen om risicovolle asbesttoepassingen versneld uit onze gebouwen te verwijderen.

Waarom een Actieplan Asbestafbouw?

Asbest massaal aanwezig in Vlaanderen

Tot het gebruik van asbest in 1998 en 2001 werd verboden in België, werd de stof tientallen jaren lang verwerkt in meer dan 3500 uiteenlopende toepassingen.

In Vlaanderen zouden gebouwen en infrastructuur ouder dan 2001 zo’n 2,3 miljoen ton aan asbesthoudende toepassingen bevatten, goed voor:

  • ruim 2,8 miljoen woningen;
  • 354 000 niet-residentiële gebouwen;
  • 40 000 kilometer aan nutsleidingen.
hoeveelheid asbest in vlaamse gebouwen

De kans dat u in Vlaanderen asbest aantreft in een woning, appartement of school is dan ook zeer groot. In 70 tot 90 procent van de gevallen loopt u het risico op asbest te stuiten, tenzij er een totaalrenovatie heeft plaatsgevonden.

Aanwezigheid = risico

Recent onderzoek toont aan dat alleen al de aanwezigheid van hechtgebonden of niet-hechtgebonden asbest in een gebouw een gevaar kan vormen voor het leefmilieu.

Dat komt omdat het bindmiddel dat de schadelijke asbestvezels insluit door veroudering en verwering alsmaar zwakker wordt. Daardoor komen de asbestvezels bloot te liggen en kunnen ze in de omgeving terechtkomen.

Hoe slechter de toestand van een asbesttoepassing, hoe moeilijker het wordt om ze veilig te beheren en te ontmantelen. Bovendien lopen ook de maatschappelijke kosten steeds meer op, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid of voor de bouw- en recyclagesector.

Ontstaan van het Actieplan Asbestafbouw

Aan de goedkeuring van het Actieplan Asbestafbouw in 2018 ging een heel proces vooraf:

  • In oktober 2014 gaf de Vlaamse Regering de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) de opdracht tegen 2018 een finaal asbestafbouwbeleid uit te tekenen, via een zogenaamde ‘doorstartfase’.
  • De OVAM raadpleegde daarop alle betrokken sectoren om knelpunten bloot te leggen, behoeften te analyseren en mogelijke oplossingen af te toetsen. Dat gebeurde via bilaterale overlegmomenten met vertegenwoordigers van de diverse doelgroepen.
  • Tot slot voerde de OVAM verschillende studies en proefprojecten uit. Zowel de conclusies van die projecten als de bevindingen uit het overleg werden vertaald naar het uiteindelijke actieplan.

Maatregelen in het Actieplan Asbestafbouw

Het Actieplan Asbestafbouw bevat verschillende maatregelen om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken. Zo stelt het enkele nieuwe bepalingen voor rond asbest in het Materialendecreet, met name op het vlak van:

  • inventarisatie
  • verwijdering
  • beheer
  • verboden handelingen.

De OVAM werkt die nieuwe regelgeving in de loop van 2019 verder uit via een wijziging van het Vlaams Reglement voor het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen (VLAREMA).

Daarnaast zijn er in het actieplan diverse ondersteunende acties opgenomen.

Inventarisatie van asbest

De Vlaamse Regering wil zo snel mogelijk al het aanwezige asbest in kaart brengen in Vlaamse gebouwen en woningen gebouwd voor 200. Daarom zal er in de toekomst een inventarisatieplicht komen bij verkoop. Op die manier weet de koper waar in het gebouw asbest aanwezig is en kan hij hier correct mee omgaan. Vanaf 2032 is iedere gebouweigenaar verplicht om een geldig asbestinventarisattest te bezitten.

Een gecertificeerd asbestdeskundige zal de asbestinventaris opstellen en registreren in een centrale databank van de OVAM. Op basis van een correcte asbestinventaris levert de OVAM een geldig asbestinventarisattest af.

De asbestinventaris  is een inventaris van de aanwezige asbesthoudende toepassingen in een gebouw of een werkzone. Het wordt opgemaakt na een inspectie van alle materialen en gebouwonderdelen die mogelijk asbest bevatten. Voor elk materiaal of gebouwonderdeel waar asbest in zit, geeft de asbestinventaris advies om het asbest veilig te beheren of te verwijderen.

Opgelet: bij verhuur is de eigenaar van een gebouw verplicht zijn huurders een kopie van asbestinventarisattest te bezorgen. Hij moet dat doen zodra hij het asbestinventarisattest op zak heeft.

Verwijdering van asbest

Het actieplan Asbestafbouw streeft ook naar een versnelde verwijdering van asbesthoudende materialen die mogelijk asbestvezels vrijgeven:

  • Tegen 2034 moeten de meest risicovolle asbesttoepassingen worden weggenomen uit Vlaamse gebouwen en woningen. Bijvoorbeeld asbestcementen daken en gevels, en niet-hechtgebonden asbesttoepassingen.
  • Tegen 2040 moeten alle andere asbesttoepassingen in slechte staat verwijderd zijn.

Voorlopig zijn beide streefdata enkel wettelijk verplicht voor overheidsgebouwen en -infrastructuur. Voor particulieren en private eigenaars geldt de verplichting nog niet. De Vlaamse Regering voorziet wel bijkomende maatregelen als de afbouw van asbest tegen 2034 en 2040 niet voldoende vordert.

Tijdens onderhouds- of renovatiewerken aan een gebouw moet elke eigenaar voortaan de asbesttoepassingen wegnemen die door de werken eenvoudig bereikbaar zijn. Zo wordt vermeden dat asbesthoudende materialen opnieuw ingesloten raken en de risico’s worden doorgeschoven naar toekomstige generaties.

Beheer van asbest

Het actieplan Asbestafbouw legt eigenaars op om de asbesttoepassingen in hun gebouw of woning veilig te beheren. Die verplichting bestond al voor het beheer van asbestafval, maar wordt dus uitgebreid naar toepassingen die in het gebouw aanwezig zijn.

Wie asbesthoudend materiaal in zijn gebouw heeft, moet voortaan alle maatregelen nemen om te voorkomen dat het asbest een risico vormt voor de gezondheid of voor het leefmilieu. De lokale toezichthouder milieu van elke gemeente ziet toe op die verplichting en kan eventueel maatregelen opleggen.

Verboden handelingen

Om mens en milieu te beschermen tegen de risico’s van asbest, verbiedt het gewijzigde Materialendecreet:

  • asbesthoudende materialen bij werken opnieuw insluiten;
  • de aanwezigheid van asbesthoudende materialen die een risico vormen;
  • constructies plaatsen op of over een asbestcementen dak of -gevel;
  • een asbestdak of -gevel reinigen of ontmossen, ongeacht de gebruikte techniek.

Meer informatie over verboden handelingen vindt u hier. De lokale toezichthouder milieu van elke gemeente waakt over de naleving en kan eventueel maatregelen opleggen.

Ondersteunende acties

Het Actieplan Asbestafbouw voorziet een brede waaier aan ondersteunende maatregelen. Ze moeten helpen om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken en zijn gegroepeerd in vier pijlers:

  • informeren, sensibiliseren en educatie;
  • ondersteuning van asbestverwijdering;
  • voortdurende verbetering van het asbestbeleid;
  • handhaving omgang met asbest.
Contact

Heeft u het antwoord op uw vraag niet op onze website gevonden of wenst u ons te contacteren, dan kan u hiervoor het  contactformulierformulier asbest invullen.