Veelgestelde vragen en antwoorden over grondstoffen

Algemeen

U wil meer weten over de algemene regelgeving.   

Een aanvraag indienen 

U wil een grondstofverklaring indienen, en hebt een vraag...

Uw grondstofverklaring

U hebt een vraag over uw grondstofverklaring.

 

Algemeen

Een aanvraag indienen

Uw grondstofverklaring

 

Algemeen

Wat is een grondstof in het kader van het materialendecreet?

Een grondstof is een bijproduct of materiaal dat het einde van de afvalfase heeft bereikt.

Ga naar boven

Wat zijn de voorwaarden om een materiaal te beschouwen als grondstof?

Er bestaan zowel Europese als Vlaamse criteria om een materiaal te beschouwen als grondstof.

Op Europees niveau bestaat er een kaderrichtlijn over afval en specifieke verordeningen voor metaalschroot, koperschroot en glas. Die Europese regels hebben altijd voorrang op de Vlaamse regels.

Het Vlaams Gewest heeft een beoordelingskader uitgewerkt in het Materialendecreet. Dat kader is daarna geconcretiseerd in het VLAREMA. Zo voorziet VLAREMA specifieke criteria in vier toepassingsgebieden:

  • voor het gebruik als meststof of bodemverbeterend middel,
  • voor het gebruik als bouwstof,
  • voor het gebruik als bodem, of
  • voor het gebruik in kustmatige afdichtingslagen met waterglas op stortplaatsen van categorieën 1 en 2.

Daarnaast onderscheidt VLAREMA ook twee materiaalstromen:

  • materiaal afkomstig uit de non-ferrometallurgie en bestemd voor de non-ferrometallurgie, en
  • materiaal afkomstig uit de ferrometallurgie.

Een ministerieel besluit regelt de voorwaarden voor deze twee stromen uit de metallurgie.

VLAREMA voorziet ten slotte ook de einde-afvalstatus voor materialen bestemd voor gebruik in bodemsaneringswerken of voor risicobeheersmaatregelen. De materialen moeten dan wel voldoen aan het conformiteitsattest van het bodemsaneringsproject of risicobeheersplan.

Voor de materialen waarvoor geen specifieke criteria zijn voorzien, moet men een afweging maken op basis van de afvalstoffendefinitie en het toetsingskader in het Materialendecreet. Men mag vrijwillig een grondstofverklaring aanvragen bij de OVAM, bijvoorbeeld om twijfel of discussie bij inspecties te vermijden.

De gedetailleerde voorwaarden en criteria vindt u in de toepasselijke regelgeving. De handleiding van de OVAM helpt u om de voorwaarden te begrijpen en te interpreteren.

Ga naar boven

Wat is een grondstofverklaring?

Een grondstofverklaring is een verklaring van de OVAM dat een bepaald materiaal niet of niet meer als een afvalstof moet worden beschouwd. Onder bepaalde voorwaarden kan men immers afvalstoffen ook als grondstoffen gebruiken. In dat geval verliest het materiaal de status van “afvalstof” en komt het in de einde-afvalfase. 

Dit eindeafvalbeleid is gebaseerd op Europese regelgeving. In Vlaanderen vindt u de toepasselijke regelgeving in het Materialendecreet en VLAREMA, kort voor het Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen.

Om een bepaald materiaal te beschouwen als grondstof, moet men in sommige gevallen een grondstofverklaring aanvragen bij de OVAM. De OVAM toetst het gebruik van de beoogde grondstof dan af aan de regelgeving, en doet vervolgens een gemotiveerde uitspraak.

Een grondstofverklaring is dus een gemotiveerde beslissing van de OVAM, waarin ze verklaart dat een specifiek materiaal dat wordt geproduceerd door een specifieke producent voor een specifieke toepassing, het afvalstatuut verliest en dus grondstof wordt.

Meer info in de Handleiding.

Ga naar boven

Wanneer moet ik wel en niet een grondstofverklaring (GV) voor mijn materiaal aanvragen?

Het antwoord op deze vraag is vrij complex. In grote lijnen kan je zeggen dat:

  • u geen grondstofverklaring nodig hebt indien uw materiaal gevat wordt door een Europese einde-afval-verordening.
  • als u het materiaal wenst te gebruiken als bodem, meststof, bouwstof, afdichtingslaag vermeldt bijlage 2.2 van het VLAREMA of u een grondstofverklaring nodig hebt. Indien het materiaal niet voorkomt in bijlage 2.2 moet u steeds een grondstofverklaring aanvragen.
  • als het materiaal afkomstig is van de non-ferro of ferro metallurgie, vermeld wordt in het betreffende Ministerieel Besluit én als aan alle voorwaarden in dat MB voldaan is, is geen grondstofverklaring vereist.
  • indien het materiaal wordt ingezet bij bodemsaneringswerken of risicobeheersmaatregelen in kader van bodemsanering is geen grondstofverklaring nodig in geval de materialen voldoen aan de eisen gesteld in het conformiteitsattest van het bodemsaneringsproject.
  • in geval van twijfel bij houder en in de andere gevallen vraagt men een grondstofverklaring aan. Verder kan een aanvraag voor een grondstofverklaring geëist worden naar aanleiding van controle of inspectie.

U vindt een handleiding bij deze materie op de website van de OVAM.

Ga naar boven

Is het voor materialen afkomstig van de non-ferro of ferro metallurgie voldoende als ze vermeld worden in het betreffende Ministerieel Besluit om ze als een grondstof te beschouwen?

Voor de materialen afkomstig van de non-ferro of ferro metallurgie geldt dat de materialen slechts als grondstof worden beschouwd als alle voorwaarden vervuld zjin overeenkomstig artikel 2.3.5.1 of art. 2.3.6.1 van VLAREMA en het betreffende Ministerieel Besluit. Daarbij komt dat vervolgens aan alle toepasselijke REACH-verplichtingen moet voldaan zijn. Indien dit niet het geval is, kunnen de materialen niet vermarkt worden en blijven ze afvalstoffen.

Ga naar boven

Restgasstromen die vrijkomen gedurende het proces en hergebruikt worden in verbrandingsinstallaties met als doel energierecuperatie (brandstoffen): vallen deze ook onder het materialenbeleid ? En indien ja, wat is hier van toepassing?

Restgassen zijn volgens de definitie in het decreet materialen en vallen in principe dus onder het materialendecreet en -beleid. Dat wil zeggen dat er, in aansluiting op de verwerkinghiërarchie of de regeling voor niet-afvalstoffen, nadere maatregelen kunnen komen. Er zijn echter geen concrete of nieuwe maatregelen opgenomen in het VLAREMA die van toepassing zijn op dergelijke restgassen.

Ga naar boven

Is een grondstofverklaring (GV) voldoende om niet meer door de regelgeving in verband met het transport van afval gevat te zijn?

Indien alle betrokken landen (uit- en invoer) het materiaal als een grondstof beschouwen, dan volstaat een grondstofverklaring om niet meer onder de afvaltransportwetgeving te moeten vallen. Als u materialen als grondstoffen wilt transporteren buiten Vlaanderen, moet u kunnen aantonen dat de daar bevoegde autoriteit de betreffende materialen ook beschouwt als grondstoffen. Neem daarvoor contact op met de bevoegde autoriteiten in de landen van vertrek en bestemming. Indien de andere betrokken autoriteiten de materialen beschouwen als afvalstoffen, vallen ze onder de wetgeving rond het transport van afvalstoffen. Hetzelfde geldt voor materialen waarvoor door de OVAM een grondstofverklaring is afgeleverd.

In geval een materiaal afkomstig is van of enkel bestemd is voor een gebied buiten Vlaanderen, zal de OVAM de betrokken autoriteiten eerst inlichten over haar intentie om een materiaal als niet-afvalstof te beschouwen en daarbij eventueel een grondstofverklaring af te leveren. De OVAM vraagt een antwoord binnen een redelijke termijn. Komt er een positieve reactie of komt er binnen een redelijke termijn geen reactie, dan zal de OVAM het materiaal als grondstof beschouwen en wordt eventueel een grondstofverklaring afgeleverd. Het statuut als grondstof zal echter onmiddellijk worden ingetrokken, indien een betrokken autoriteit op een bepaald moment toch zou oordelen dat zij het materiaal beschouwt als afvalstof.

Ga naar boven

In een grondstofverklaring (GV) kunnen bijzondere voorwaarden worden opgelegd. Deze voorwaarden kunnen betrekking hebben op de aanwezigheid van een kwaliteitsborgingssysteem. Wanneer kan een kwaliteitsborgingssysteem opgelegd worden?

Het opleggen van een kwaliteitsborgingssysteem is een sterk instrument om de milieukwaliteit van de grondstof te garanderen. Het zal bijvoorbeeld worden opgelegd indien de afvalstoffen een bewerking ondergaan waardoor de samenstelling wijzigt of indien de afvalstoffen afkomstig zijn van verschillende producenten.

Het zal eerder niet worden opgelegd indien de producent van de afvalstof de grondstofverklaring zelf aanvraagt en geen behandeling op de afvalstof uitvoert waardoor de samenstelling kan wijzigen.

Ga naar boven

Hoe worden de Vlaamse gebruiksvoorwaarden uit de grondstofverklaring gecontroleerd in het buitenland?

Dit is moeilijk te controleren. Er zal echter wel uitwisseling en samenwerking met andere landen gebeuren, net om de naleving van gebruiksvoorwaarden zoveel mogelijk te garanderen.

Ga naar boven

Moeten bijproducten aan andere voorwaarden voldoen dan einde-afvalstoffen?

Er wordt voor zowel einde-afval als bijproducten in VLAREMA naar alle relevante artikelen in het decreet verwezen. De vraag of een bepaald materiaal al dan niet als een afvalstof, dan wel een grondstof moet worden beschouwd, is belangrijker dan de strikt juridische toekenning van deze of gene term. Met een eenduidig beleid rond de afbakening van de afvalfase willen we een gelijk speelveld creëren en vermijden dat geval per geval wordt gekozen welke voorwaarden en definities best passen. Er bestaan immers voorbeelden van materialen die onder beide regimes kunnen geplaatst of geweerd worden (bijvoorbeeld verbrandingsslakken). Door de discussie over definities op deze wijze uit de weg te gaan, willen we een eenduidige classificatie nastreven.

Ga naar boven

Hoe gaat Vlaanderen om met einde-afval en bijproducten uit andere lidstaten van de EU? Wat indien geen afval in de ene lidstaat en afval in de andere?

De samenstellingseisen en gebruiksvoorwaarden om iets als 'grondstof' te beschouwen, zijn geldig voor het Vlaamse Gewest. Als OVAM een grondstofverklaring aflevert dan is die enkel geldig voor het Vlaamse Gewest. Andere lidstaten hebben het recht er anders over te oordelen. Omgekeerd geldt hetzelfde, ook al beschouwt een andere lidstaat een bepaald materiaal als grondstof en niet als afval, dan nog kan een andere evaluatie in Vlaanderen gemaakt worden.

In geval van grensoverschrijdend transport geldt de strengste interpretatie (dus afvaltransport in geval één van de betrokken partijen het als afval beschouwt).

Indien er Europees geldende criteria zijn, bijvoorbeeld in het geval materiaalstromen zoals metaalschroot, koper, glas, papier en binnenkort kuststoffen en biomassa, dan zijn deze uiteraard ook van toepassing in Vlaanderen.

Ga naar boven

Wat is REACH?

REACH staat voor Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals. Het bevat alle voorwaarden en procedures die nodig zijn om chemische stoffen op de markt te brengen of te gebruiken.

Voor meer vragen over REACH kan u terecht bij de bevoegde federale overheid, de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.

Ook bij de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie kan u inlichtingen inwinnen.

Meer info over REACH.

Ga naar boven

Is een REACH registratie voor mijn materiaal voldoende om het etiket afvalstof weg te nemen?

Nee, REACH neemt geen enkel voorafname op de afvalstoffendefinitie. Hier is duidelijk sprake van éénrichtingsverkeer, en dit wordt zo ook vanop het Europese niveau benadrukt: eerste moet het einde-afval/bijproduct-karakter worden vastgesteld. Van zodra een materiaal in de productsfeer terecht komt, moet aan alle toepasselijke REACH-verplichtingen worden voldaan. Uiteraard bevat een registratiedossier onder REACH reeds een hoop informatie die het grondstofverklaringsdossier desgevallend kan voeden.

Ga naar boven

 

Een aanvraag indienen

Hoe vraag ik een grondstofverklaring aan?

U vraagt een grondstofverklaring aan in het webloket voor grondstofverklaringen.

Er zijn twee manieren om een nieuwe grondstofverklaring aan te vragen:

  • U voegt een nieuwe grondstofverklaring toe.

Klik daarvoor op “Nieuwe grondstofverklaring toevoegen”.

  • U kopieert de gegevens van een bestaande grondstofverklaring in een nieuwe aanvraag.

Selecteer eerst de bestaande grondstofverklaring in het overzichtsscherm.

Kopieer de grondstofverklaring door op “Grondstofverklaring kopiëren” te klikken

Het webloket geeft vervolgens aan welke informatie nodig is voor een volledige aanvraag.

Ga naar boven

Hoe meld ik me aan in het webloket?

U meldt zich aan met uw OVAM-login en OVAM-wachtwoord.

Als u nog geen OVAM-login heeft, kan u die zelf aanmaken.

Meer info op de aanmeldingspagina voor het webloket, en in de handleiding voor het OVAM gebruikersbeheer.

Ga naar boven

Kan ik meerdere grondstofverklaringen in één keer aanvragen?

Neen.

U kan wel meerdere gelijkaardige aanvragen bundelen met een aanvraagreferentie. De OVAM zal deze aanvragen dan samen behandelen.

Hoe doe je dat? Open de rubriek “Producent” in uw eerste aanvraag voor een grondstofverklaring. Vul daar een aanvraagreferentie naar keuze in. Vervolledig de aanvraag en dien hem in.

Kopieer daarna de eerste aanvraag en voeg dezelfde aanvraagreferentie toe aan deze nieuwe aanvraag. Dien deze tweede aanvraag ook in. Herhaal deze stap zo vaak als nodig.

Ga naar boven

Hoe liggen de verantwoordelijkheden als we een zogenaamde groepsaanvraag indienen voor een grondstofverklaring?

Een groepsaanvraag voor een grondstofverklaring kan voor een groep producenten die eenzelfde specifiek materiaal afkomstig uit eenzelfde specifiek proces produceren, waarbij eenzelfde specifieke toepassing wordt voorzien. Elke producent zal uiteraard individueel verantwoordelijk blijven voor het door hem geproduceerde materiaal en het aantonen dat het voldoet aan alle voorschriften.

Ga naar boven

Hoe kan een extern (advies)bureau een aanvraag indienen voor een andere onderneming?

Hiervoor moet de toekomstige houder van de grondstofverklaring een machtiging geven aan het extern (advies)bureau.
Op die manier zal niet het adviesbureau als 'aanvrager' worden beschouwd, maar wel de onderneming waarvoor het adviesbureau optreedt. De 'aanvrager' is immers de houder van de grondstofverklaring met alle bijhorende verantwoordelijkheden.

Om dit te kunnen doen, moet de onderneming waarvoor de grondstofverklaring zal worden aangevraagd (de toekomstige houder van de grondstofverklaring) gekend zijn in het loket. Volg hiervoor volgende stappen:

  • Ga naar het grondstofverklaringenloket.
  • Indien u nog geen login hebt, klik op 'Login aanmaken'. Er worden een aantal contactgegevens gevraagd, daarna ontvangt u een e-mail om uw wachtwoord in te stellen.
  • Daarna koppelt u uw bedrijf aan uw login.
  • Klik vervolgens op de knop 'beheer organisatie' (rechts boven).
  • Klik op 'autorisatiecode aanvragen'. Deze code wordt per post naar de maatschappelijke zetel gestuurd. Met deze code controleert de OVAM of u toegang mag krijgen tot bepaalde gegevens en dossiers van het bedrijf waarvoor u zich aanmeldt. Als gecontroleerd medewerker kunt u ook andere medewerkers toegang geven tot deze bedrijfsgegevens en -dossiers.

U moet de code eenmalig registreren via het webloket:

  • Wanneer u de code hebt ontvangen, log-in in het Gebruikersbeheer.
  • Klik bovenaan op 'beheer organisaties'.
  • Registreer uw autorisatiecode.
  • Meld af uit Gebruikersbeheer (kruisje sluiten).

Daarna kunt u een machtiging geven aan het extern adviesbureau:

  • Log-in in het grondstofverklaringenloket.
  • Klik op de knop 'Machtigingen' (rechts boven). Indien u deze knop niet ziet, kunt u contact opnemen met de OVAM op het nummer 015 284 381.
  • Klik op 'Nieuwe machtiging toevoegen' en selecteer het adviesbureau uit de lijst. Indien het adviesbureau niet voorkomt in deze lijst, kunt u de OVAM contacteren op het nummer 015 284 381.

Daarna kan het adviesbureau inloggen in het grondstofverklaringenloket en een aanvraag indienen voor een andere onderneming (de toekomstige houder van de grondstofverklaring).
Hiervoor klikken ze bovenaan op de knop 'Bedrijvenlijst' waarna ze kunnen kiezen voor welke onderneming ze de grondstofverklaring willen aanvragen.
Bij problemen kan het adviesbureau contact opnemen met de OVAM op het nummer 015 284 381.

Ga naar boven

Welke gegevens moet ik toevoegen aan mijn aanvraag?

Het webloket geeft aan welke materiaalgegevens nodig zijn voor een volledige aanvraag.

Een rubriek die volledig is ingevuld, herkent u aan de groene kleur van de titelbalk.

Contacteer de OVAM voor specifieke vragen. U vindt onze contactgegevens in de rubriek “Status” van uw dossier.

Ga naar boven

Hoe kan ik extra informatie en bijlagen aan mijn aanvraag toevoegen?

Open de rubriek “Specifieke vragen”. Daar kan u vrijblijvend bijkomende informatie toevoegen aan uw dossier.

Ga naar boven

Ik kan mijn aanvraag niet indienen. Wat moet ik doen?

Kijk goed na of u alle rubrieken volledig hebt ingevuld. Een rubriek die volledig is ingevuld, herkent u aan de groene kleur van de titelbalk.

Vervolgens verklaart u in de onderste rubriek “Indienen” dat alle gegevens en bijlagen correct en volledig zijn.

Daarna verschijnt de knop “Aanvraag indienen”.

Ga naar boven

Het webloket werkt niet goed. Wie moet ik contacteren?

U kan een mail sturen naar info@ovam.be

De contactgegevens van uw dossierbehandelaar vindt u in de rubriek “Status” van uw dossier.

Ga naar boven

Ik heb een aanvraag voor een grondstofverklaring ingediend. Wat nu?

De OVAM verleent of weigert een grondstofverklaring uiterlijk 30 kalenderdagen na uw aanvraag.

De OVAM kan u om bijkomende informatie verzoeken. De termijn van behandeling wordt dan geschorst totdat u alle bijkomende informatie hebt bezorgd.

U ontvangt een mail wanneer de OVAM bijkomende informatie vraagt en wanneer de OVAM een grondstofverklaring heeft verleend of geweigerd. 

Ga naar boven

Uw grondstofverklaring

Hoe kan ik collega’s of externen toegang geven tot mijn grondstofverklaringdossiers?

Alleen de contactpersoon van een dossier ontvangt meldingen in zijn mailbox over een grondstofverklaringdossier. De contactpersoon vindt u in de rubriek “Aanvrager”.  U kan de contactgegevens van de contactpersoon op elk moment wijzigen.

U kan er zelf voor zorgen dat ook andere personen toegang hebben tot uw grondstofverklaringdossiers:

  • Voor collega’s in het bedrijf:

De verantwoordelijke van uw bedrijf kan een medewerker van het bedrijf toegang geven in het loket gebruikersbeheer. Hij moet daarvoor:

  • Inloggen in het webloket gebruikersbeheer
  • De medewerker toevoegen aan het bedrijf
  • De medewerker toegang verlenen tot het loket grondstofverklaringen met de rol “Bedrijf>Medewerker”

Meer info in de handleiding voor het loket gebruikersbeheer.

  • Voor externe personen:

De verantwoordelijke van uw bedrijf geeft een machtiging aan een adviesbureau (externe milieucoördinatoren, milieuconsulenten…).

Hoe? Klik rechtsboven in het webloket op de knop “Machtigingen”. U ziet dan een overzicht van adviesbureaus die al een machtiging hebben.

Klik daarna rechtsonder op “Nieuwe machtiging toevoegen”. Selecteer het gewenste adviesbureau.

Vanaf nu kan dit adviesbureau acties uitvoeren in naam van uw bedrijf.

Opgepast: het adviesbureau moet bij de OVAM gekend zijn als adviesbureau. Anders verschijnt het bedrijf niet in de lijst van adviesbureaus. Om erkend te worden als adviesbureau stuurt u een mail naar info@ovam.be met als vermelding “Erkenning adviesbureau”.

Ga naar boven

Wie is de ‘houder’ van een grondstofverklaring (GV)?

Dit is de aanvrager. Dit is normaal gezien de producent van de grondstof, maar kan ook een derde zijn die optreedt voor de producent(en).

Ga naar boven

Wat doe ik als houder van een grondstofverklaring (GV) bij een overname of naamswijziging?

U meldt dit best bij de OVAM.

Ga naar boven

Hoe kan ik mijn dossierbehandelaar contacteren?

Open de rubriek “Status” van uw dossier. Daar vindt u onze contactgegevens en de naam van uw dossierbehandelaar.

Ga naar boven

Waar vind ik mijn grondstofverklaring?

Open de rubriek “Besluit van de OVAM” in het relevante dossier. Daar kan u uw grondstofverklaring downloaden als PDF.

Ga naar boven

Wat zijn zelfanalyses?

Bij de meeste grondstofverklaringen geldt de verplichting om de grondstof op regelmatige basis te laten analyseren door een erkend laboratorium. Deze zelfanalyses moet u opladen in het webloket.

De frequentie van deze zelfanalyses staat vermeld in uw grondstofverklaring. U ontvangt een herinneringsmail één maand voor de uiterste datum voor deze zelfanalyse.

Meer info in artikel 2.2.8 van VLAREMA.

Ga naar boven

Door welke attesten of andere bewijzen moet ik mijn grondstof laten vergezellen?

Voor materialen waarvoor een grondstofverklaring (GV) is afgegeven, is een kopie van de grondstofverklaring verplicht.

Ook voor andere stromen waarvoor geen GV nodig is, kan een bepaalde attestering tijdens het transport of opslag, geëist worden. Bijvoorbeeld een keuringscertificaat van compost of de COPRO-keuring voor bouwmaterialen. Een papieren bewijs kan vervangen worden door een elektronische drager.