Wetgeving en handhaving

Zowel op federaal als op Vlaams niveau bestaat er relevante wetgeving over asbest.

Federale arbeidswetgeving

Een lokaal bestuur is net als elke andere werkgever verplicht om zijn personeel te beschermen tegen de risico’s van asbest. De federale codex Welzijn op het werk somt de maatregelen op die u moet nemen, met name op het gebied van:

  • de inventarisatie van asbest;
  • het beheer van asbest;
  • de juiste verwijderingsmethodes;
  • opleidings- en erkenningsvoorwaarden.

De regionale externe directies van de dienst Toezicht op het Welzijn op het Werk voeren inspecties uit om te controleren of u de verplichtingen naleeft.

Vlaamse milieuwetgeving

Sinds 1 mei 2010 moet elke gemeente in Vlaanderen een beroep kunnen doen op minstens één lokale toezichthouder milieu. De volgende personen komen in aanmerking:

  • gemeentelijke toezichthouders;
  • toezichthouders van intercommunale verenigingen;
  • toezichthouders van een politiezone.

Een toezichthouder die een asbestincident vaststelt, kan via een proces-verbaal een sanctie of een bestuurlijke maatregel opleggen. Bijvoorbeeld:

  • de onzorgvuldige handelingen (asbest breken, afschuren, ontmossen …) stopzetten;
  • achtergelaten asbestafval bevochtigen of afdekken;
  • asbestverontreiniging correct laten opruimen.

Treedt u op als lokale toezichthouder milieu? Raadpleeg dan het Milieuhandhavingsdecreet voor een volledig overzicht van de maatregelen of surf voor meer informatie naar de website van:

  • de Vlaamse Hoge Handhavingsraad voor Ruimte en Milieu;
  • het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie;
  • de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten vzw.
Nieuwe Gemeentewet

Vond er een asbestincident plaats in uw gemeente? Dankzij de Nieuwe Gemeentewet kan de burgemeester zelf maatregelen opleggen om de volksgezondheid te beschermen.
Hij/zij kan die maatregelen nemen op basis van eigen vaststellingen of na tussenkomst van de lokale toezichthouder milieu. Veelvoorkomende maatregelen in verband met asbest zijn:

  • een toegangsverbod of woonverbod opleggen;
  • herstel- of ontsmettingsmaatregelen verplichten;
  • asbestafval laten opruimen;
  • een gebouw onbewoonbaar verklaren of laten slopen.

Handhaving van een asbestincident

Wat is een asbestincident?

Een asbestincident is een incident waarbij er onzorgvuldig wordt omgesprongen met asbesthoudende materialen of afvalstoffen. Daardoor ontstaan er mogelijk risico’s voor de gezondheid of voor het milieu.
Voorbeelden van asbestincidenten zijn:

  • asbesthoudende materialen breken of afschuren, erin boren of slijpen, of ermee gooien;
  • asbestafval (stof, gruis of stukken) achterlaten in een gebouw of in de omgeving;
  • een asbestdak of -gevel laten ontmossen of reinigen;
  • zonnepanelen, een overzetdak of reclamepanelen plaatsen op een asbestdak of -gevel;
  • asbesthoudend puin of asbesthoudende grond verplaatsen;
  • asbesttoepassingen hergebruiken;
  • asbestverontreiniging door brand of stormschade niet laten saneren.
Leidraad Handhaving bij asbestincidenten

Krijgt u als lokale toezichthouder milieu een melding van een asbestincident? Om correct te kunnen optreden, moet u:

  • asbesthoudende materialen kunnen herkennen;
  • weten hoe u op een correcte manier met het asbest moet omspringen;
  • een vaststelling of een proces-verbaal kunnen opstellen op basis van de juiste wetsartikels;
  • de maatregelen kennen die u kunt opleggen bij het incident.

De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) biedt u daarbij de nodige ondersteuning. Zo kunt u een opleiding over asbest volgen, of een beroep doen op onze Leidraad Handhaving bij asbestincidenten. De leidraad beschrijft aan de hand van praktijkvoorbeelden:

  • welke rechtsgronden er zijn om een proces-verbaal op te stellen;
  • welke (bestuurlijke) maatregelen u kunt opleggen;
  • in welke situaties er sprake is van een asbestincident.

Incidenten met een asbestdak

Een asbestdak ontmossen

Het is verboden om een asbesthoudende dak- of gevelbekleding te ontmossen, ongeacht de toegepaste techniek. Het verbod komt zowel voort uit de Vlaamse milieuwetgeving als uit de federale arbeidswetgeving.

Ontmossen beschadigt het asbest, waardoor grote hoeveelheden asbestvezels in het stof, in de lucht of in de nevel terechtkomen. De vrije asbestvezels vervuilen de omgeving en vormen een mogelijk risico voor de gezondheid.

De meeste aannemers weten dat het ontmossen van asbestdaken en -gevels verboden is. Het zijn vaak malafide buitenlandse aannemers die het verbod niet respecteren. Stuit u als lokale toezichthouder op een werf waar een asbestdak of -gevel ontmost wordt? Grijp dan in. De aannemer en de gebouweigenaar riskeren dat ze zware kosten moeten dragen voor de sanering van de omgeving en de bodem.

Zonnepanelen of een overzetdak plaatsen

Het is verboden om zonnepanelen of een overzetdak te plaatsen op een asbestdak:

  • Bij de werken die daarvoor nodig zijn, wordt er geboord, geslepen en genageld in het asbesthoudende dak. Daardoor raken de onderliggende materialen vervuild met asbestvezels.
  • Zonnepanelen op een asbestdak zorgen voor aanzienlijke kosten wanneer de eigenaar het dak vervangt.
  • Een asbestdak onder een overzetdak blijft een bron van oud, sterk verweerd asbest. Het vormt een mogelijk risico voor de gezondheid en doet de waarde van het gebouw dalen.

Ook dit verbod vloeit zowel uit de Vlaamse milieuwetgeving voort als uit de federale arbeidswetgeving.

Een asbestbrand


Wat is een asbestbrand?

Een brand in een gebouw waarin asbesthoudende materialen aanwezig zijn kan tot een sterke milieuverontreiniging leiden. Dat komt omdat zich bij zo’n brand erg kleine asbestdeeltjes verspreiden in de omgeving. De sanering na de brand vereist een grondige aanpak, onder professionele begeleiding, volgens de regels van de Vlaamse milieuwetgeving.

Vaak wordt die sanering niet op de juiste manier aangepakt. Merkt u als lokale toezichthouder milieu dat de sanering na een asbestbrand niet correct gebeurt? Leg dan maatregelen op.

Maatregelen tijdens de bluswerken

De handleiding Asbestprocedure bij brand beschrijft de veiligheidsmaatregelen die de brandweer moet nemen tijdens het blussen van een asbestbrand. De handleiding werd opgesteld door de FOD Binnenlandse Zaken en het Federaal Kenniscentrum voor de Civiele Veiligheid.

Maatregelen na de bluswerken

Vond er een asbestbrand plaats in uw gemeente? Dan is het belangrijk dat er snel gehandeld wordt. De Leidraad Asbestbranden van de OVAM biedt lokale besturen en professionelen een houvast in de afhandeling van de brand.

De leidraad rechts op deze pagina bevat onder meer:

  • een stappenplan van a (asbestbrand) tot z (vrijgave van het gesaneerde terrein);
  • aanknopingspunten voor een veilige afhandeling van gelijkaardige asbestincidenten, zoals stormschade of het ontmossen van een asbestdak.

Bij een asbestbrand zijn veel verschillende partijen betrokken. Dat kan een snelle, gecoördineerde aanpak van de brand bemoeilijken. Let daarom op het volgende:

  • Zorg ervoor dat u als lokaal bestuur een regisserende rol opneemt. Die taak is weggelegd voor de noodplannings- en de milieuambtenaar.
  • Schakel eventueel de hulp in van een asbestdeskundige of van een erkende bodemsaneringsdeskundige. Zij zullen gericht advies geven over het verwijderen van het asbestafval en het saneren van de bodem.

Naast de leidraad maakte de OVAM ook enkele standaardbrieven op die lokale besturen kunnen gebruiken om de omwonenden te informeren, tijdens en na de asbestbrand.